Düzenli spor yapmak kadar sağlıklı yaşam için önemli olan bir husus da dengeli ve sağlıklı beslenmek. Bu beslenmenin bir ayağını da mutlaka meyveler oluşturuyor. Gecen bültenimizdeki „vejetaryenlik ve spor“ yazısının bir devamı olarak düşünülebilir meyveler. Dünyanın her yerinde kısmen iklimlere göre farklı olan mutfak, daha doğrusu sebze-meyve kültürü elbette Türkiye’de de belirli meyvelere odaklanmayı kolaylaştırıyor. Türkiye’de hangi meyvenin ne kadar tüketildiğine dair bir istatistik var mı bilmiyoruz ama kesin olan bir gerçek özellikle büyük şehirlerimizde giderek egzotik meyve kültürünün yerleşmesi. Fakat burada da söyle bir sorun var: Çocukluğumuzdan beri yerleşmiş „kabuğunu soyup yeme“ davranış biçiminin yerini burada bir soru işareti alıyor. Kabuğu yenir mi yenmez mi, çekirdeği var mı yok mu?... bunlar denemelik de olsa aldığımız sıra dışı meyveler söz konusu olduğunda akla gelen ilk sorular. Bu vesileyle sosyetik kokteyllere katılan gençlerimizin de kendilerini kötü duruma düşürmelerini önlemiş olmanın verdiği mânevî tatmine de değinelim.

Egzotik meyveler sadece tad açısından yeni bir tecrübe değiller, aynı zamanda biraz psikolojik etkiler de var. Arada sırada çeşni bâbında bile olsa bir iki farklı tad insanı alıp başka diyarlara götürebiliyor. Buna ek olarak bu tarz meyveler „sıradanlara” oranla çok daha fazla vitamin içeriyorlar. Örneğin Mango sadece etli ve lezzetli bir meyve değil, aynı zamanda çok yüksek Beta-Karotin (A vitamini) ve E vitamini içeriyor. Artık pek de egzotik sayılmayan ananas bir yetişkinin bir günlük ihtiyacının tamamını karşılayacak kadar C vitaminine sahip, kezâ guave ve kivi de oldukça zenginler C vitamini açısından.

Bu tarz meyvelerin ortak noktaları fazla dayanıklı olmamaları. Su, ısı, hava, güneş vs. bu meyvelerin nispeten çabuk bozulmalarına yol açıyor. Taze meyveler su içinde bekletilmemeliler, soyulduktan sonra çabuk yenmeliler. İnanılır gibi değil ama bir muz soyulduktan 5 dakika sonra ihtivâ ettiği C vitamininin onda birini kaybediyor, iki saat sonra üçte birini. Dolayısıyla meyve salatası vs. yapılacak ve bekletilecekse mutlaka limon suyu karıştırılmalı ve en azından buzdolabında bekletilmeli.

Muz

Sporcuların en çok rağbet ettiği meyve muz muhtemelen. Muzun egzotik meyveler arasında yer alması biraz garip oldu tabii ama ziyânı yok. Zamanında „yerli muz“ denen bir olgu vardı, Akdeniz bölgesinde yetişir, minik minik olurdu, sanırız son yıllarda giderek ithal muza teslim oldu. Bundan birkaç yıl önce en son yediğimde de tadının olmadığını görüp şaşırmıştım. Her halükârda aslında muzun anavatanı Güney ve Orta Amerika. Bütün meyveler arasında en fazla kalyum içereni muz, açıkçası meyve dünyasında sindirim sistemine fazla yük bindirmeden bu derece enerji veren başka bir meyve yok. Zâten bu yüzden de pek çoğumuzu hayatımızda bebeklikten ihtiyarlığa kadar refâkat eden bir meyve. 2004 yılında Berlin Maratonu’ndan sonra yoldan aşağı yukarı 50,000 muz kabuğu toplanmış. Muz aynı zamanda bütün bir yıl pazarda olması ile de nispeten pratik bir meyve. Yılın her ayında muz konteynırları dünyada bir ülkeden diğerine yol alıyorlar.

Büyük boyut için tıkla!

Papaya

Papaya dörde bölünüp çekirdekleri temizlenip kabuğu soyularak yenilebilecek bir meyve. A, B2, C vitaminleri içeriyor, kalyum ve magnezyum açısından zengin. 100g’ında 12 kCal var. Olgun papayaların hemen tüketilmeleri gerekiyor.

Büyük boyut için tıkla!

Karambol

Karambol tamamen kabuğu ile birlikte yenebilir ama sekli şemâlı nedeniyle aslında son derece dekoratif bir meyve, yani yıldız seklinde kesilerek meyve salatalarını süslemeye uygun. C vitamini, kalsiyum, magnezyum, fosfor ve demir içeriyor, 100g’da 23 kCal’ye sahip. Uçlarının kahverengi olması olgunluk göstergesi, bu durumda çabuk yenilip bitirilmesi gerek.

Büyük boyut için tıkla!

Tamarillo

Boyuna kesilip eti kaşıkla çıkartılarak yenilebilen bir bitki. Kezâ ince kabuğu soyularak da yenilebilir. Biraz acı bir tadı var, dolayısıyla aynı greyfurtta olduğu gibi şeker konulabilir. A, C vitaminleri ile demir ihtivâ ediyor. 100g’ı 56 kCal’ye sahip. Rengi koyu kırmızı olduğu zaman olmuş demektir.

Büyük boyut için tıkla!

Fizalis

Kabuğu ilginç bir şekle sahip, meyve tâbir caizse