Nereden geliyorum, neredeyim, ne tarafa gitmem gerek? İlk bakışta oldukça felsefî gelen sorular. Halbuki bilmediğiniz bir yörede, dağ başında kalakaldığınız bir anda hayatî önem taşıyorlar. İşte tam da bu anda artık günümüzün teknolojik açıdan zengin donanımlı bisikletçisi başını gidona eğiyor ve GPS cihazının kendisine doğru yolu göstermesini bekliyor. Hele bir de bisikletçi GPS’ine gideceği güzergâhı yüklemişse değmeyin keyfine! GPS bugün sadece yön bulmakta kullanılan bir aygıt değil, aynı zamanda güvenlik açısından da önemli bir unsur. Herhangi bir kaza ya da acil durumda bulunulan konumu kesin bir şekilde yetkililere iletebilmek çok önemli. Buna ek olarak bisiklet kullanırken getirdiği zevk de var, her kavşakta durup da sağa mı sola mı diye düşünmeye son veriyor GPS teknolojisi.

Anladınız tabii, bu yazının konusu GPS. Peki nedir bu GPS?

22 Şubat 1978’de Kaliforniya Vandenberg Havaalanından Atlas tipi bir füze uzaya fırlatıldı. Füzenin taşıdığı uydu oldukça önemliydi, çünkü uydu “Global Positioning System”’in (Küresel Konumlandırma Sistemi) ilk uydusuydu. Bundan 30 yıl sonar bugün aslında askerî bir teknoloji olarak düşünülen GPS teknolojisi yerküre yörüngesinde 20.000km yükseklikte sürekli hareket halinde bulunan 32 uydu içeriyor ve hemen hemen bütün yerküreyi kapsıyor. Bu sistem sayesinde –gökyüzü ile aranızda bir engel yoksa- bulunduğunuz konumu yaklaşık 10m sapma ile belirleyebiliyor, özel olarak yollanan EGNOS sinyallerini de ahzedebilirseniz bu sapmayı 1-3m arasına indirebiliyorsunuz, bütün dünyada, günün her saatinde.

GPS uydu yörüngeleri

Büyük boyut için tıkla!

Sistemin bu şekilde çalışması için asgarî 3 uydudan dalga alımı şart. Yalnız bu 2 boyuta ulasan dalgalarda sapma 100m’ye kadar çıkabiliyor, bu nedenle 4. bir uydu da yakalayabilirseniz yükseklik boyutu da dâhil olmak üzere dünya üzerinde bulunduğunuz konumu 3 boyutlu olarak saptıyorsunuz.

GPS cihazı ile konum saptanması için en önemli şart gökyüzü ile cihaz arasında engel olmaması. Bulutlar, karanlık, sis ya da kar yağışı GPS için engel teşkil etmiyor. Öte yandan kayalar, beton, ağaç ve metal GPS sinyallerini tamamen kesiyor. Dar kanyonlarda, sık yapraklı ormanlarda bu nedenle bağlantı arada sırada kesilebiliyor.

GPS uydusu

Büyük boyut için tıkla!

GPS’i konum belirleme dışında yol tarifi için kullanmak istiyorsanız önce güzergâhınızın verilerini yüklemeniz gerek. Bir güzergâhtan geçerken nîrengi noktalarında durup bu noktaları kaydedebilir ya da bu yükleme işlemini dijital bir haritadan yapabilirsiniz.

GPS cihazları bunlara ek olarak yoldayken kastedilen güzergâhı da kaydedebiliyorlar, ki bu da bâzı acil durumlarda çok önemli bir özellik. Gerektiğinde turu kesip çıkış noktasına (örneğin bir kampa) sağ salim varabilmeyi mümkün kılıyor.

Hangi Cihaz?

GPS haliyle pek de ucuz bir cihaz değil, dolayısıyla fikren bu teknolojiyi kabul ettikten sonra da teknik olarak bilgilenmek şart. GPS teknolojisine giriş yaklaşık 150 avrodan başlıyor. Bu fiyata Garmin Geko ya da Magellan eXplorist 100 gibi temel işlevlere sahip ürünleri almak mümkün. Uydu dalgası alımı söz konusu olduğunda da ucuz modellerin pek bir farkı yok daha pahalı modellerden. 500-600 avrodan başlayan modeller (örneğin Garmin GPSmap 60CSx) SiRFstarIII adı verilen dalga alım çipine sahipler ve bu sayede dar kanyonlar ya da sık ormanlarda, başka cihazların iflas ettiği ortamlarda etkilenmiyorlar.

Ucuz ve pahalı modeller arasında başka ne farklar var? Elbette ekran önemli bir etken. giriş modelleri genelde siyah beyaz ve gri tonlarına sahip ekranlarla donatılmışken pahalı modellerde yüksek çözünülürlüklü renkli ekranlar karşımıza çıkıyor, ki bunlar harita gösteriminde çok büyük bir üstünlük sergiliyorlar.

Sadece konum ve yön göstermenin dışında harita ile çalışan modelleri de nispeten ucuza edinmek mümkün. 300 avroluk Magellan eXplorist 210 (sadece dahilî bellek) ya da 400 gibi SD kart ile haritaları hafızalama imkânına sahip modeller mevcut. Bu şekilde teorik olarak dijital olarak haritalandırılmış her coğrafyayı GPS cihazında taşımak ve hayat boyu kaybolmamak mümkün.

Sorular, sorular...

GPS cihazları sudan etkileniyorlar mi?

Kesinlikle hayır. En çok tutulan iki marka olan Magellan’ın da Garmin’in de bütün modelleri IPX7 standardına göre su geçirmezler. Bu standart bu cihazların 30 dakika boyunca 1 metre suyun altında durabileceklerinin garantisi. Yalnız kano gibi bol sulu sporlarda gene de cihazı su geçirmez bir şekilde paketlemekte fayda var. Buna ek olarak deniz suyu tuzu nedeniyle cihazlara zarar verebiliyor.

GPS cihazları ne kadar sağlamlar?

Genel olarak doğa sporcularının