Anasayfa
 MTBTR'de Bugün 
 Fotoğraflar 
2014 Bisiklet Katalogu
   
 
 Kurallar   IK   Biz Kimiz   İletişim ve Yardım   Hoş Geldin, üye girişi yapın Üye Girişi
 
22 . Eylül . 2017  
Değişik Vites Oranları Ne Getiriyor?
2x10, 3x10 ve 3x9

Değişik Vites Oranları Ne Getiriyor?

Yazar: Cüneyt Kazokoglu
1.7.2010

Dağ bisikletlerinde vites sistemleri son yıllarda fazla değişim göstermeyen sahalardan. Örneğin 5-10 yıl öncesinin amortisörleri ile bugünkü amortisörler arasında fersah fersah fark var. Fren sahasında jant frenlerinden disk frenlere doğru büyük bir atılıma şâhit olduk. Fakat vites deyince Shimano XTR ve SRAM XO yıllardır değişmeyen bir şekilde üst sınıfı temsil ediyorlar. Çalışma prensiplerinde, ağırlıklarında elbette yenilikler, gelişmeler oldu, fakat bunlar arasında yeni bir çığır açan yok. Dolayısıyla tutup da yol bisikletinde yıllardır var olan 2x10 ya da 3x10 sistemlerinin dağ bisikletine de sirayet edişini “vites sahasında devrim” şeklinde pazarlamak da okuyucuya saygısızlık olur. Öte yandan sıradan vites kombinasyonlarının dışında alternatifler ortaya çıkması da son derece ilgi çekici atılımlar. Bu atılımların secim yapacaklar için bir taraftan da kafa karıştırıcı olduğu düşüncesinden hareketle MTBTR olarak her üç sistemi de (klâsik 3x9, SRAM 2x10 ve SRAM/Shimano 3x10) gerek teknik açıdan, gerekse kendi tecrübelerimize dayanarak mukâyese eden bir yazı hazırladık.

10
10'lu kaset dişli
Büyük boyut için tıkla!

SRAM X0 2x10
SRAM X0 2x10
Büyük boyut için tıkla!

Matematik & Teori

Sayfamızdaki önemli makâlelerden olan Matematik ve Vites makâlesinden hareketle her üç sistemi karşılaştıralım. Aşağıdaki grafiklerde her sütun kendi yanında yazan ön ve arka dişli oranından sonuçlanan mesâfeyi gösteriyor. Lacivert sütunlar efektif olarak mevcut olan oranlar, camgöbeği renkliler ise tekrarlanan oranlar. Kırmızılar ise zincir fazla eğri durduğundan kullanılması sakıncalı ve tavsiye edilmeyen kombinasyonlar.

Bu hesapların ortaya çıkardığı birkaç nokta var:

3x9 oranı temsilcisi Shimano XTR 27 vitesten efektif olarak 14 vites oranı sunuyor, 2 vites oranı kullanıl(a)miyor, 11 vites oranı ise tekrarlar. Vites oran genişliği %618. Bu yönüyle 3x9 sistemi vites oran genişliği en yüksek sistem. Ancak doğruyu söylemek gerekirse bu avantaj daha ziyade kâğıt üzerinde olan bir avantaj. Örneğin dağ bisikleti üzerinde geçirdiğimiz vaktin ne kadarı 44x11 kombinasyonu ile geçiyor? Düşünelim, 44x11 kombinasyonu dakikada 120 devir ile çevrildiğinde saatte 60km’lik bir hiza denk düşüyor. Dolayısıyla herhalde çok kullanılmayan bir kombinasyon bu. Öte yandan bu sistemin önemli bir artısı vites oranları arasındaki adımların daha ufak olması, yani kullanıcıya sunduğu vites oranları arasında her eğime, her tırmanışa tam uygun bir oranın mutlaka bulunması.

3x9 oranlar
3x9 oranlar
Büyük boyut için tıkla!

SRAM 2x10 sisteminde ise 20 vitesten efektif olarak gene ayni şekilde 14 vites oranı var, 6 vites oranı tekrar ediliyor. Vites oran genişliği %573. 2x10 sisteminin de efektif olarak 14 vites sunması bir yana, vites oranları arasındaki mesâfenin uzaması kâğıt üzerindeki olumsuz yanlardan biri olarak nitelendirilebilir. SRAM’in 2x10 sistemi ile getirdiği önemli özelliklerden biri X-Glide tasarımı. Her iki ayna dişlisi de ortak bölenlerin en büyüğüne bölünüyorlar. Bu 42/28 oranında 14 demek. Dolayısıyla çıkış ve iniş platformları iki dişli arasında üst üste gelmiyor. Günlük kullanımda bu zincirin dörder eşit dağıtılmış noktadan dişliler arasında yukarı ya da aşağı aktarılmasını sağlıyor.

2x10 oranlar
2x10 oranlar
Büyük boyut için tıkla!

SRAM 2x10 kesitler
SRAM 2x10 kesitler
Büyük boyut için tıkla!

3x10 vites oranı ise 30 vitesten efektif 15 vites oranı sunuyor, 2 vites oranı gene kullanıl(a)miyor, 13 vites oranı ise tekrarlar.Vites oran genişliği %491. kâğıt üzerinde bu haliyle vites oran genişliğinin düşük olması elbette kullanım açısından bir dezavantaj gibi dursa da bu zaaf daha ziyâde teoride kalıyor. Shimano’nun da SRAM’in da 3x10 sisteminde ise üzerlerinde durdukları ana nokta bilhassa tırmanışlarda daha uzun süre orta dişlide (32) kalma imkânı. Dolayısıyla küçük dişli (24) ve büyük dişli (42) ya gerçekten çok dik ya da gerçekten çok hızlı bölümlerde kullanılmak için varlar. Bunun dışında ufak dişliden (24) orta dişliye (32) ve orta dişliden büyük dişliye (42) geçişin dişliler arasındaki farkların azalması ile daha kolaylaşması da cabası. Bu haliyle anlaşılır bir şey, 32’den 44’e geçiş, 32’den 42’ye geçişten daha zor.

3x10 oranlar
3x10 oranlar
Büyük boyut için tıkla!

Dyna-Sys
Dyna-Sys
Büyük boyut için tıkla!

Son olarak her üç sistemin de temsilî olarak aldığımız en üst modellerin ağırlık çizelgesini aşağıda bulabilirsiniz.

Büyük boyut için tıkla!

Uygulamada Nasıl?

3x9 sistemini bir kenara bırakıp “20 ya da 30 vites?” sorusunun cevabına bakalım. Gerek 3x10, gerekse 2x10 sistemlerini etraflıca denedikten sonra ulaştığımız sonuç 2x10 sisteminin gerçekten son derece etkileyici olduğu. Haliyle bu sisteminin daha ziyade XC yarışçılarına hitap ettiği aşikâr. Bu bağlamda önemli artılardan biri düşük Q-faktörü, yani genel olarak aynakolun yaklaşık 15mm daha dar bir yapıya sahip olması. Bu ergonomik özellik bir yana sistemin en önemli artısı “yasak” vites oranı olmaması nedeniyle önde zinciri neredeyse daima 42’lik büyük dişlide tutabilme imkânı. Dolayısıyla SRAM XX gibi 2x10’luk bir sistemde vites değişimi neredeyse tamamen sağ ele odaklı kalıyor ve çok önemli bir rahatlık, sadelik sağlıyor. Bu sistemi bizim test ettiğimiz bisikletin Scott Scale gibi zaten 8 kilo civarında bir ağırlığa sahip olduğunu düşünürsek bu sınıfta dünya kupasında da neden profesyonel XC yarışçılarının artık yaygın olarak 2x10 kullandıkları daha iyi anlaşılıyor. 28’lik dişliye ancak gerçekten dik çıkışlarda is düşüyor. Ya da yukarıdaki oran çizelgelerinde gözüktüğü üzere dik yokuşlarda biraz daha pedala asılmak ya da daha erken bisikletten inip itmeye başlamak gerekebiliyor. Son olarak iki dişli arasındaki değişimin de gerçekten sorunsuz ve gayet hızlı çalıştığını, örneğin ayakta pedal çevirirken de kolayca değişimin mümkün olduğunun altını çizelim. SRAM’in 2x10 sisteminde olmayan bir özellik GripShift teknolojisi, bu markanın belirttiğine göre ağırlık nedeniyle düşünülmemiş.

SRAM XX 2x10
SRAM XX 2x10
Büyük boyut için tıkla!

Shimano XTR aynakol
Shimano XTR aynakol
Büyük boyut için tıkla!

3x10 sistemine bu durumda gerek var mi? Evet var. Teoride kendini gösteren daha dik yokuş çıkabilme kabiliyeti sadece matematiksel olarak değil, uygulamada da kendini gösteriyor. Normal şartlarda 3x10 sisteminde de arkadaki 36’lik dişli sayesinde çok uzun süre önde orta dişlide devam etmek mümkün. yukarıdaki çizelgede de görüleceği üzere aslında sadece son iki oran (24/32 ve 24/36) orta dişlinin en düşük oranının üzerindeler. Fakat bu iki oran bilhassa XC sahasından daha ağır bisikletlerde (denediğimiz Scott Genius LT gibi) yokuş yukarı önemli bir kolaylık. Son olarak burada bizce özellikle 2x10 ya da 3x10 sistemlerinin birbirlerine doğrudan rakip olarak değerlendirilmemeleri, farklı kullanıcı profillerine yönelik değişik seçenekler olarak düşünülmeleri gerektiğini vurgulamak gerek.

SRAM X0 3x10
SRAM X0 3x10
Büyük boyut için tıkla!


 

 
Yayın Sponsoru
  Teknoloji - Donanım

Elektrikli Dağ Bisikletleri Ne Getiriyor?
Elektrikli bisikletler son birkaç yıldır bisiklet dünyasındaki en önemli gelişmelerden sayılıyorlar. Bisiklete binen insan sayısın ... Devamı » » » 

Türkiye Bisiklet Turu Ayakkabılar
“Dost başa bakar, düşman ayağa” derler, 51. yapılan TUR’da yarışan sporcular biz amatörlerin rakibimiz olamaz ama biz yine de ayak ...
Devamı » » » 

Türkiye Bisiklet Turu Bisikletleri

Etixx – Quickstep


Marka / Model: Specialized Venge
Çekiş Sistemi: FSA K-Force Light aynakol / Shi ...
Devamı » » » 

Eki.14 Mavic, Fox, 661, Met ve Scott'ın...
Tem.14 Shimano Ultegra 6800 Testi
Haz.14 SRAM X0 2x10 Grup Testi
Haz.14 MTBTR'de Yazlık Testler
Şub.13 Merida 2013/14 Model Yılı Yenil...
Tem.12 99. Fransa Turu'nda Bisiklet ve ...
Haz.12 Sedona İstanbul Yollarda
Haz.12 Kaskı Doğru Takmak
Auğ.11 3x10 Shimano XT Testi
Tem.11 Mamut Trailers Testi
Nis.11 Shimano'nun İki Yeni Rüzgarlığın...
Şub.11 Specialized bgFit Deneyimi
Tem.10 Değişik Vites Oranları Ne Getiri...
Haz.10 Scott Genius LongTravel, Yeni Sc...
May.10 Sigma Topline 2209
Mar.10 DT Swiss & Schwalbe RideCamp
Ksm.09 Karbon Hakkında Soru-Cevap
Tem.09 AFC Ürünlerini Test Ettik!
Haz.09 Scott'ın 2010 Model Yenilikleri
Şub.09 Shimano'nun Yeni Orta Yolu: SLX
Eki.08 Fox 2009: Dünyanın En İyi XC Kom...
Haz.08 Sigma Sport Powerled Black Testi
Teknoloji - Donanım Arşivi

 

  Bu yayın 14639 kez okundu.
  Bu siteden yapılacak alıntılarda kaynak gösterilmesi ahlak kurallarına uygun olacaktır. Bu yazı yazarın sorumluluğundadır.
  Hukuki bir durumda MTBTR.com sorumlu tutulamaz.


 

 
  Yarış Dünyasından  |  Atölye  |  Panorama  |  Teknoloji - Donanım  |  Patika  |  Sağlık ve Antrenman  | 
  Biz Kimiz  |  İletişim ve Yardım  |  İnsan Kaynakları

Hukuki Şartlar & Gizlilik Hakları |  mtbtr.com™ 2001 - 2015