Anasayfa
 MTBTR'de Bugün 
 Fotoğraflar 
2014 Bisiklet Katalogu
   
 
 Kurallar   IK   Biz Kimiz   İletişim ve Yardım   Hoş Geldin, üye girişi yapın Üye Girişi
 
23 . Kasım . 2017  
Dağ Bisikletinde Ergonomik Ayarlar
Ayar Yapmak

Dağ Bisikletinde Ergonomik Ayarlar

Yazar: Gürsel Akay
5.6.2002

Her türlü araçta olduğu gibi bisiklet kullanırken de kullanıcının güvenliği, konforu ve ergonomikliği gözetilmelidir. Kendinize bisiklet alırken dikkat edilecek en önemli nokta, öncelikle bu bisikletin size uygun olup olmamasıdır. Tabi bisikletin tipinin ve nerede kullanılacağının da çok önemi vardır fakat bu ayrı bir konudur. Genelde ülkemizde yapılan en büyük hata, satınalınan bisikletin olması gerekenden daha yüksek (büyük) kadrolu olmasıdır. Tabi bunda bazı bisiklet üreticilerinin tüketiciye bazı nedenlerden dolayı çeşitli kadro boy seçenekleri sunamamasınnın da payı vardır. Sadece son yıllarda birkaç üretici firma buna dikkat etmektedir. Hele bazı firmalarımızın ürettiği tek kadro boyu bile dünyada çok az kullanılan bir boydur. Bisiklet konusunda fazla bilgisi olmayan bir tüketici çoğunlukla satıcı tarafından da yalnış yönlendirilmekte ve sonunda bisiklete binen birçok kişide çeşitli sorunlar yaşamaktadır. Birçok sorun da aslında bazı basit ayarlarla çözülebilir. Bu yazımızda bunları anlatmaya çalışacağım.

KADRO BOYU NASIL SAPTANIR:

Bisiklet hakkında eskiden yazılmış kaynaklara baktığımızda kadro boyunu saptarken bisikletin üst borusu Üzerinde durulduğu zaman (seleye oturmadan, ayakta) üst boruyla vücut arasında 4-5 cm boşluk kalması gerektiğini yazar. Bu aslında yol bisikleti geleneğinden kaynaklanmaktadır. Bu tip bisikletlerde aynı mesafe 2,5 cm kadardır. Bundan 10 yıl kadar önce dağ bisikletleri (daha doğrusu ATB; All Terrain Bike) yeni yayılmaya başladığı zamanlarda günümüzdekiler kadar ileri teknolojiyae sahip değildi. Dolayısıyla bu bisikletlerle yapılanlar sınırlıydı.Kadro boyunun da buna bağlı olarak çok fazla önemi yoktu. Günümüzde spor amaçlı kullanılan bir dağ bisikletinin üst borusunu yere paralel varsayarsak, vücuttan en az 8-10 cm aşağıda olması gerekiyor. Sportif bisikletlerin üst borusu da çoğunlukla önden arkaya doğru eğimlidir, bu durumda bu mesafe daha fazla olabilir. Tabi bisiklete ne amaçla binileceğinin de kadro boyu seçimini etkiler. Şehir bisikletinde bu aralık 5 cm kadar inebilir. Bu ölçülerin kullanıcının boyundan çok bacak uzunluğuyla ilgilidir. Fakat arazide sportif ve hızlı sayılabilecek bir kullanım için üst borusu 8 - 10 cm aşağıda olan bisikletler seçilmelidir. Bu değer ön amortisörlü bisikletlerde daha az, full (ön+arka ) amortisörlü bisikletlerde daha da azdır. Örnek olarak benim kullandığım ön amortisörlü bisikletin kadro boyu 18”,fakat ful amortisörlü bisikletimin kadro boyu ise 16” dır. Bu ölçü dağ bisikletlerinde genelde inch, yol bisikletlerinde ise cm cinsinden söylenir. Bisiklet firmalarının yayınladıkları ölçüm noktaları farklı olabilir. Yani genelde bu, bisikletin orta miliyle, üst borunun sele borusuyla birleştiği noktanın arasındaki mesafedir. Bazı firmalar ise orta mil ile üst borunun üstü arasındaki mesafeyi, bazıları ise orta mil ile sele borusu kelepçesinin üst noktası arasındaki mesafeyi kabul eder. Bunların hangisi olduğu kataloglarda belirtilir. Genelde en yaygın kadro boyları 16” ve 18” dir. Yurtdışında bazı firmalar da kadınlara göre tasarlanmış kadrolar üretmektedir. Bunlar genelde üst borusu biraz daha kısa olan bisikletlerdir.

Çoğunlukla yalnış bilinen bir konu da kadro boyu ve teker çapı arasındaki bağlantıdır. Sanılıyor ki her 28” (27”) teker çaplı bisikletin kadrosu da büyük(yüksek) oluyor. Oysa bu çapa sahip bisikletlerde bile oldukça küçük kadrolara rastlamak olası. Veya 26” tekerli ve 21.5” kadrolu bir bisiklet de oldukça büyük sayılıyor. Bisiklet seçerken dikkat edilmesi gereken diğer bir nokta da sele borusunun uzunluğudur. Kural olarak bu borunun en az 8-10 santimi kadronun içinde kalmalıdır. Fakat ülkemizde çoğunlukla sele borusu oldukça kısa bisikletlerle karşılaşmaktayız.

GİDON BOĞAZI UZUNLUĞU VE AÇISI:

Kadro boyundan sonra dikkat edilmesi gereken ikinci nokta da gidonu kadroya bağlayan bu parçanın uzunluğu ve açısıdır. Bu özelliklerin bisikletin tipine ve kullanım amacına göre seçilmelidir. Şehir bisikletlerinde veya amatör modellerde bu parça genelde kısa ve açısı dik olmalıdır. Bir de son zamanlarda birçok üst model iniş yarışları için tasarlanmış bisikletlerde bu parça oldukça kısa ve dik olarak üretilmektedir. Sportif kullanım için genelde bu parça 135 mm.uzunluğunda ve 0 veya 5-10 derecelik açıdadır. Bu açı boğazın bisiklet üzerindeyken yere olan açısı değildir. Bu boru ekseniyle boğaz ekseninin açısıdır. Eğer sele ve gidon mesafesi kullanıcıya uzun veya kısa geliyorsa bu parçayı değiştirerek bu ölçü biraz olsun değiştirilebilir. Gidona doğru çok fazla eğilindiği düşünülüyorsa daha dik boğazla değiştirilerek sürüş konforu biraz daha arttırılabilir. Fakat dik açılı boğazlar sportif kullanıma uygun değildir.Bu tip bir kullanım sırasında sırt genelde yere 45 derece açı yapmalıdır.Böyle bir kullanım vücut ağırlığını seleye ve gidona eşit olarak dağıtır.Böylece koşullara göre de ağırlık merkezini öne veya arkaya rahatça kaydırmak daha kolaylaşır.Bu konumda kolların da dirsekten hafif bükülmüş olması gerekiyor. Seleden kaynaklanan birçok rahatsızlığın temelinde çok dik veya çok yüksek ayarlanmış bir gidon boğazı olabilir.Bundan dolayı vücut ağırlığının çoğunluğu sele üzerine binmekte ve seyrek binenlerde de “sele acıtması “ sorunu yaşanmaktadır.Ayrıca boğaz borusunun kadrodan dışarı çok fazla çıkarılmaması gerekir. Zaten boru üzerinde aşılmaması gereken yer bir çizgiyle veya yazıyla (“max,””stop”şeklinde) Aksi durumda çok tehlikeli düşüşler yaşanabilir. Boğazın yükseklik ayarları bu sınırlar içinde yapılmalıdır. Aheadset tipi boğazlarda (kelepçeli sistem) zaten boğazı yükseltmek veya alçaltmak sözkonusu değildir.Son yıllarda çıkan bazı gidon boğazları istenilen açıya göre ayarlanma şansına sahiptir. Fakat kesinlikle “sele yüksekliğiyle gidon yüksekliğinin aynı olması gerekir” diye bir KURAL YOKTUR.

SELE AYARLARI:

Bisiklet selesinin ayarları da sürüşü etkileyen faktörlerden biridir. Seleler öne veya arkaya 5-8 cm kaydırılabilir. Ayrıca selenin önü veya arkasını yükseltmek - alçaltmak mümkündür. Genelde selenin üst düzlemi yere paralel olmalıdır. Fakat seleden rahatsız olanlar için selenin ön ucunun 1 - 3 cm aşağı indirilmesi bazı sorunları ortadan kaldırabilir.

Selenin konum ayarı şöyle yapılır:

Seleye oturulur krankların biri (pedal kolu) yere paralel hale getirilir. Ayağın ön yarısı pedal üzerinde olacak şekilde bir ayak pedala basılır. Bu arada yardımcı birinin bisikleti ve sürücüyü tutmasında veya ayar yapanın bir duvara dayanmasında fayda vardır. Bu konumda gidon da normal sürüş pozisyonunda tutulur. Şimdi dikkat edilmesi gereken nokta pedal üzerinde bulunan dizin hemen altında bulunan kemik çıkıntısının izdüşümü (düşeyi) tam pedal mili üzerinden geçmelidir. Eğer bu hayali çizgi pedal milinin önüne düşüyorsa seleyi geriye, arkasına düşüyorsa seleyi öne kaydırmakta fayda vardır. Fakat selenin normalden biraz daha geri olması yokuşları daha rahat çıkmaya yardımcı olur. Bu konumda pedala biraz daha fazla güç vermek mümkündür. Biraz ileride olması ise ani hızlanmalara (sprint) daha yatkındır.

GİDON AYARLARI:

Dağ bisikletlerinde rastlanan ellerin ağrıma nedenlerinden biri de gidondan kaynaklanır. Dağ bisikleti gidonları genelde “düz gidon” diye adlandırılır. Aslında bu gidonlar sanıldığının aksine biraz açılıdır. Yani gidonu düz bir zemine koyduğumuz zaman belli bir şekilde durur. Gidonun iki ucunun geçtiği eksenler arasında 5 - 10 derece açı vardır.

Bu açının yapılış nedeni şudur:

Her iki elinize birer kalem alın.Gidon tutar gibi kalemleri tutup ellerinizi ileri uzatın. Kalemlerin eksenlerinin birbirlerine açılı durduğunu farkedeceksiniz. Bu da ellerin doğal pozisyonudur. Bazı dümdüz (açısız) gidon kullananlarda görülen el ağrıları gidonun geriye doğru hafif açılı olmamasından kaynaklanır. Gidon boğaza bağlanırken eğimin arkaya doğru olması gerekir. (Düzlemin yere paralel olması gerekiyor) Gidon genişliği de rahat kullanım için önemli bir etkendir. Göze geniş görünen gidonların uçlarını kesenler Çoğunlukla sonradan pişman olmaktadırlar. Genelde gidonlar 50-60 cm boyundadır. Vücuda göre kabaca bir olçü saptamak için omuz genişliğine 8-10 cm eklemek yeterlidir. Bu genişlik rahat nefes almak için gereklidir. Çoğunlukla trafikte kullanılan bisikletlerde gidon genişliği normalden biraz daha az olabilir. Son yıllarda tekrar görmeye başladığımız yükseltilmiş (“Riser Bar”) gidonlar da konforlu olmalarından dolayı tercih edilmektedir.

FREN ELCİK AYARLARI:

Çoğunlukla bisiklet montajında yapılan hatalardan biri de fren elciklerin çok yukarıda bırakılmasıdır. Bu durum genellikle ellerde ve ön kol adalelerinde ağrıya neden olur.

Bunların ayarı da şu şekilde yapılır:
Bisiklet selesine oturulur ve gidon normal şekilde tutulur.Bu konumda parmaklar kolun oluşturduğu hayali çizginin devamı gibi olmalıdır.Yani kolunuz üzerinden geçen bir çizgi hayal edin ve parmaklarınızın da bu çizgi üzerinde olmasına dikkat edin.Bu konumda parmakların hemen altında fren elciklerini hissetmeniz gerekir. Çoğunlukla böyle ayarlanmış bir fren elciğinin açısı yere 45 derece kadar açı yapar. Tabi bu kişiye göre değişiklik gösterebilir.

GİDON ELCİKLERİ:

Gidonu konforlu ve güvenli bir şekilde tutmamızı sağlayan elciklerin boyu da önemlidir. Kısa elcikler ellerde rahatsızlık verebilir.Elciklerin en az 12-15 cm. Boyunda olmasında fayda vardır. Elciklerin çok kalın veya çok yumuşak olmaması gerekir.

VİTES KOLLARI:

Vites kolları ister tek kollu, ister Rapid Fire sistemi veya Grip Shift sistemi olsun, elleri rahat bir tutuş sağlayacak şekilde yerleştirilmesi gerekir. Yani vites kolları gidon elciğine çok yakın monte edilmemelidir. Normal tutuş sırasında vites kollarının ele veya parmaklara değip, baskı yapmaması gerekir.
Rapid Fire kollarda sürücüye bakan alttaki kol baş parmak bükülmeden uzatıldığı zaman tam parmağın altında olması gerekir. İşte burada gidon boyunun çok kısa olmaması gerektiği ortaya çıkar. Eğer gidon kısa ise bu durumda far, km saati veya zil takmaya yer kalmayabilir.

BARENDLER (BOYNUZLAR) :

Son yıllarda sık görülen barendlerin de doğru şekilde monte edilmesi gerekir.

Genel olarak barendlerin açısı şöyle saptanır:

Arka tekerin üst kısmından (tanjant) başlayan ve gidon ucundan geçen hayali çizgi barendin açısını belirler. Bu açı genelde 30 - 45 derecedir. Eğer bu açı kullanıcıya uygun gelmezse barendler biraz gevşekken seleye oturulur. Barendler en rahat konumda bırakılıp sıkılır. Genelde yapılan bir hata da barendlerin içe bakması gerken eğiminin dışa dönük olması veya tamamen geriye döndürülmüş olmasıdır.



 

 
Yayın Sponsoru
  Atölye

Panaracer İç Lastiksiz Tamir Seti
İç lastiksiz (UST) sistemlerin dağ bisikletinde artık önemli yer tuttuğu aşikar. Bu sistemlerin daha fazla konfor, daha düşük bası ... Devamı » » » 

Hırsızlığa Karşı Basit Önlemler
Bisiklet hırsızlığı her ne kadar arka planda kalan bir konu olarak gözükse de, dünyanın her yerinde olduğu gibi Türkiye’de de bisi ...
Devamı » » » 

Zincir Atınca Ne Yapmalı?
Orta arttırıcı civarlarında zincir atması bisiklet sürerken çok can sıkıcı. Hatırlarsanız geçtimiz yıl Fransa Turu'nun galibini zi ...
Devamı » » » 

Mar.11 Bisiklet Atölyesinde Neler Olmal...
Auğ.09 Ön ve Arka Amortisörler Nasıl Ay...
Ksm.08 Bayanlara Resimli Lastik Tamiri
Haz.08 Disk Frenlerin Yan Etkileri
Oca.08 Disk Yamulursa Ne Yapmalı?
Ksm.07 Amortisör Montajında İncelikler ...
Eyl.07 Pilli Far Kullananları Uyarmak L...
Auğ.07 HTII Aynakol Montajının Püf Nokt...
Tem.07 Kadroda Çizikler
May.07 Çekiş Sisteminde Uyum Soruları
Mar.07 Aynakol Dişlilerinin Değişimi
Şub.07 Bu Kodlar da Nesi?
Oca.07 Görünmeyen Gramlar
Ara.06 Karbon Keserken Nelere Dikkat Ed...
Eki.06 Sonsuz Vites
Eki.06 Rapidfire
Auğ.06 SID'lerde Lockout Sistemi
May.06 Çekiş Sistemi Tüyoları
May.06 Bisiklet Çantası Yapıyoruz
Nis.06 Jant Telinde Lehim
Mar.06 Disk Fren Soruları
Oca.06 RockShox Psylo Race Bakımı
Atölye Arşivi

 

  Bu yayın 13009 kez okundu.
  Bu siteden yapılacak alıntılarda kaynak gösterilmesi ahlak kurallarına uygun olacaktır. Bu yazı yazarın sorumluluğundadır.
  Hukuki bir durumda MTBTR.com sorumlu tutulamaz.


 

 
  Yarış Dünyasından  |  Atölye  |  Panorama  |  Teknoloji - Donanım  |  Patika  |  Sağlık ve Antrenman  | 
  Biz Kimiz  |  İletişim ve Yardım  |  İnsan Kaynakları

Hukuki Şartlar & Gizlilik Hakları |  mtbtr.com™ 2001 - 2015