Anasayfa
 MTBTR'de Bugün 
 Fotoğraflar 
2014 Bisiklet Katalogu
   
 
 Kurallar   IK   Biz Kimiz   İletişim ve Yardım   Hoş Geldin, üye girişi yapın Üye Girişi
 
24 . Eylül . 2017  
Bisikletin Güneş Görmeyen Yerleri
Aynakol ve Orta Mil

Bisikletin Güneş Görmeyen Yerleri

Yazar: Cüneyt Kazokoğlu
9.9.2003

Bu yazımızda bisikletin güneş görmeyen bir parçası olan orta mil ve onun ayrılmaz takım arkadaşı ayna koldan bahsedeceğiz. Bu parçaların her ikisi de bisiklet kullanımında büyük ağırlığa sahipler çünkü kas gücünün aktarımı yolundaki ilk parçalar. Pedala bastığımız anda verdiğimiz gücün mümkün olduğunca kayba uğramadan zincire aktarılması çok önemli bir nokta. Güç kaybının az olmasında rol oynayan en büyük etken ise ayna kol – orta mil takımının sertliği, ki bu da dönüş mihverinin mümkün olduğunca sabit olması demek. Sertlik konusunun kullanım esnasında göze çarptığı an zincirin en sağ pozisyonda olduğu an. Parantez açarak bir bilgi verelim: Ortalama bir bisikletçi pedala asıldığında ayna kola yaklaşık 100kg yük bindiriyor. Elle çevrildiğinde hiçbir yere sürtmeyen zincirin önde en büyük, arkada en küçük çarktayken sağ pedala asılındığında birden ön attırıcıya sürtünmesi ayna kol – orta mil takımının pedala verilen güç karşısında yeterli direnç gösteremeyip 0,5-1mm sağa kaydığını gösterir. Normal kullanımda, amatör sporda belki ön attırıcıyla biraz oynayıp geçirilebilecek ve aslında pek de önemi olmayan bu olay, farkların saniyelerle ölçüldüğü yarışlarda önem kazanıyor.

Sertlik faktörünün yanı sıra bir de ağırlık var tabii, bütün parçalarda olduğu gibi.

Gelelim orta mil çeşitlerine. Orta miller söz konusu olunca üç tane model var. Bunlardan birincisi dörtgen girişli mil.

Race Face Taper Lock dörtgen orta mil
Race Face Taper Lock dörtgen orta mil
Büyük boyut için tıkla!

Bu model halen bisiklet dünyasında en çok kullanılan ve en eski sistem. Ayna kolun kare şeklindeki açıklığına giriyor. En büyük avantajı en hafif orta millerin bu sisteme sahip olmaları. Tune firmasının ürettiği AC38 modeli sadece 145 gram ağırlığında.

Tune AC38 orta mil
Tune AC38 orta mil
Büyük boyut için tıkla!

İkinci model Octalink tabir edilen sistem. Bu Shimano'nun birkaç yıl önce piyasaya sürdüğü ve dörtgen sisteme göre yapısı itibariyle daha sert bir teknik. Adından da anlaşılacağı gibi sekiz dişten oluşan bir giriş var, orta ekseninin boş olması nedeniyle direnci oldukça yüksek.

Shimano XT Octalink orta mil
Shimano XT Octalink orta mil
Büyük boyut için tıkla!

Son olarak da Amerikalı üç üreticinin, Truvativ, Race Face ve Chris King’in Shimano’nun Octalink‘le yaymaya başladığı hegemonyayı kırmak için geliştirdikleri ISIS (International Spline Interface Standard) var.

Race Face Evolve XC ISIS orta mil
Race Face Evolve XC ISIS orta mil
Büyük boyut için tıkla!

ISIS düşünce olarak octalinke benziyor, yalnız sekiz yerine on dişi var. Üretici firmaların iddiası bunun mümkün olan en yüksek sertliği sağladığı yönünde. Mountainbike dergisinin Eylül 2002‘de yaptığı bu konudaki en büyük testlerden biri de bunu gösteriyor. En sert kombinasyon ISIS mil kullanılan Truvativ Giga Pipe Team SL miliyle FSA After Burner ayna kolu (118,1N/mm), bunu Shimano’nun Octalink modelleri takip ediyor (98-103N/mm), sonra da dörtgen sistem geliyor (49-84N/mm).

FSA After Burner ayna kol
FSA After Burner ayna kol
Büyük boyut için tıkla!
Truvativ Giga Pipe Team SL orta mil
Truvativ Giga Pipe Team SL orta mil
Büyük boyut için tıkla!

Dikkat çekici nokta, dörtgen sistemin Shimano’nun Hollowtech (bkz, aşağısı) ayna kollarıyla Octalink ve ISIS değerlerine yaklaşıyor olması (Deore hollowtech ayna koluyla elde edilen deger 83,2N/mm), ki bu aslında sertlik derecesinin orta milden çok ayna kola dayandığının da bir işareti. Aynı tezi örneğin Octalink orta mille kullanılan Ritchey WCS ayna kolunun ancak 75,9N/mm gibi nispeten düşük bir değere ulaşması da destekliyor.

Ayna kollara gelince: Kollarda kullanılan maddeler genelde alüminyum. Nadiren FSA ya da Storck gibi firmalar karbon kullanıyorlar. Dişliler de çelik ve alüminyumdan yapılıyor. Doğal olarak alüminyum ayna dişlileri çelik olanlara oranla daha hafifler.

FSA Carbon Team Issue ayna kol
FSA Carbon Team Issue ayna kol
Büyük boyut için tıkla!

Teknolojik olarak özellikle Shimano’nun sistemi Hollowtech’den bahsetmek gerek. Adından da anlaşılacağı üzere hollowtech ayna kollar alüminyumdan içleri boş olarak üretiliyorlar. Bu teknoloji ağırlığı düşürürken %40-50‘ye varan sertlik kazanımı sağlıyor, ki bu inanılmaz bir adım demek.

Shimano LX hollowtech ayna kol
Shimano LX hollowtech ayna kol
Büyük boyut için tıkla!

Dişliler genelde 22-32-44 diş kombinasyonuylaüretiliyor, 26-36-48 de Shimano’nun ürettiği kombinasyonlardan.

Başka bir nokta da dişlilerin delik sayısı, ayna kolların değişik modelleri 4 ya da 5 vidalı dişliye göre üretiliyor ve bu vidaların çapı da fark ediyor, 94 ve 110mm olmak üzere.

Orta mil – ayna kol grupları değişimi biraz çetrefilli bir iş. Öncelikle dikkat edilmesi gereken iki ölçü var. Birincisi kadronun orta mil yatağının çapı, ki bu genelde 68 ya da daha çok Amerikan yapımı bisikletlerde rastlanmak üzere 73mm oluyor. İkinci ölçü, ki bu sistemin rahat çalışması için çok gerekli, orta milin uzunluğu. Dörtgen girişli miller 107-113mm arası oluyorlar, Octalink ve ISIS sistemleri 113-126mm arası değişiyor. Özellikle bu mil uzunluğu konusu çok dikkat isteyen bir konu. Bunun iki nedeni var. Birincisi, ki bu diğer nedeni de kapsıyor sayılır, zincir çizgisi denen olgu. İdeal zincir çizgisi en büyük ayna dişlisinin üçüncü küçük ruble dişlisiyle aynı hizada buluşturan çizgi. Yani bisikletten 113mm’lik bir orta mili çıkarıp yerine 121mm’lik bir mil takınca bu çizgi doğal olarak sağa kayıyor. Shimano zincir çizgisi için 47,5-50mm aralığını sistemlerinin sorunsuz çalışması için şart koşuyor. Bu mesafe bisikletin tam orta noktasından, yani mil yatağının ortasından ortanca ayna dişliye kadar olan mesafe. Yine bu unsurla bağlantılı olarak ön attırıcıların da belli kapasitesi var. Şahsi tecrübelerimle söylebilirim ki 50mm kesinlikle üst sınır, hatta oldukça da zorlayıcı bir sınır. Orta mil değişiminden önce bu nedenle mutlaka ön attırıcının kullanma kılavuzuna bakıp kaç mm orta mil uzunluğunun bu attırıcıyla kaç mm zincir çizgisine tekabül ettiğini öğrenmek gerekiyor.

Dörtgen mil kullanıcıları için ayna kol değişimi hiç sorun olmazken Octalink ve ISIS sistemlerinde kısmen ayna kol ya da orta mille beraber ön attırıcıyı da değiştirmek zorunda kalınması Shimano’nun bir pazarlama azizliği. Örneğin 2003 model XT ön attırıcı 113-118mm’lik orta mil için 47,5-50mm zincir çizgisi verirken, 2003 model LX ayna kol sadece 121 ve 126mm’lik orta mille kullanılabiliyor.

Bir başka uyumsuzluk XT ve XTR grupları arasında, XTR ayna kolları XT millerine uymuyorlar, çünkü XT millerinin dişleri 2,8mm genişliğinde ve 9mm derginliğinde, XTR milinin dişleriyse 2,2mm genişliğinde ve 5mm derinliğinde. Tabii 2003 model XTR’de ayna kol ve orta milin yüksek sertlik ve hafiflik hedefiyle yekpare üretilmesiyle bu sorun ortadan kalkmış bulunuyor.

Diş sayısı nedeniyle ISIS ve Octalink arasında geçiş imkanı doğal olarak bulunmuyor. Burada Race Face ve Truvativ ürünleri kendi aralarında değiştirilebiliyorlar.

Dikkat edilmesi gereken bir nokta da rubledeki dişli sayısı. 9 dişlili rublenin piyasaya çıkmasından sonra Shimano üst gruplarına Mega-9 adı verilen 9‘lu rublede kullanılan dar zincire uyum özelliği ekledi. 27 vites zincirleri 24 vites zincirlerine oranla 0,5mm darlar. Buna bir de Mega-9 ayna dişlilerinin arasındaki mesafenin de 24 vites ayna dişlilerine oranla daha dar olduğu eklenince 8‘li bir ruble ve buna uygun zincirle Mega-9 ayna kol kullanılması durumunda zincir ayna dişlilerinden dışarı sıçrayabiliyor. 27 vites zincirleri de 8 dişlili rublelerle uyumsuzluk gösterebiliyorlar.

Orta miller her ne kadar artık kapalı olarak üretilseler de hassas ürünler. Özellikle bisikletin bütün borularının birleştiği alt noktada bulunmaları nedeniyle soğuk havalarda yapılan binişler sonrasında boru içlerinde yoğunlaşma sonucu oluşan su damlalarının saldırısına maruz kalıyorlar. Aynı şekilde bisikletin basınçlı suyla yıkanması esnasında da mil yatağına su girebiliyor. (bkz. Suyun zararları konulu yazı). Giren su bir süre sonra paslanmaya yol açmasa bile orta milden sesler gelmesine ve orta milin yeteri kadar akıcı dönmemesine yol açıyor. Bu yüzden orta milde yağ konusuna çok dikkat etmek gerek. Bu konuda daha detaylı bilgiyi önümüzdeki haftalarda yayınlayacağımız orta mil montajı ve değişimi konulu yazımızdan alabilirsiniz.



 

 
Yayın Sponsoru
  Teknoloji - Donanım

Elektrikli Dağ Bisikletleri Ne Getiriyor?
Elektrikli bisikletler son birkaç yıldır bisiklet dünyasındaki en önemli gelişmelerden sayılıyorlar. Bisiklete binen insan sayısın ... Devamı » » » 

Türkiye Bisiklet Turu Ayakkabılar
“Dost başa bakar, düşman ayağa” derler, 51. yapılan TUR’da yarışan sporcular biz amatörlerin rakibimiz olamaz ama biz yine de ayak ...
Devamı » » » 

Türkiye Bisiklet Turu Bisikletleri

Etixx – Quickstep


Marka / Model: Specialized Venge
Çekiş Sistemi: FSA K-Force Light aynakol / Shi ...
Devamı » » » 

Eki.14 Mavic, Fox, 661, Met ve Scott'ın...
Tem.14 Shimano Ultegra 6800 Testi
Haz.14 SRAM X0 2x10 Grup Testi
Haz.14 MTBTR'de Yazlık Testler
Şub.13 Merida 2013/14 Model Yılı Yenil...
Tem.12 99. Fransa Turu'nda Bisiklet ve ...
Haz.12 Sedona İstanbul Yollarda
Haz.12 Kaskı Doğru Takmak
Auğ.11 3x10 Shimano XT Testi
Tem.11 Mamut Trailers Testi
Nis.11 Shimano'nun İki Yeni Rüzgarlığın...
Şub.11 Specialized bgFit Deneyimi
Tem.10 Değişik Vites Oranları Ne Getiri...
Haz.10 Scott Genius LongTravel, Yeni Sc...
May.10 Sigma Topline 2209
Mar.10 DT Swiss & Schwalbe RideCamp
Ksm.09 Karbon Hakkında Soru-Cevap
Tem.09 AFC Ürünlerini Test Ettik!
Haz.09 Scott'ın 2010 Model Yenilikleri
Şub.09 Shimano'nun Yeni Orta Yolu: SLX
Eki.08 Fox 2009: Dünyanın En İyi XC Kom...
Haz.08 Sigma Sport Powerled Black Testi
Teknoloji - Donanım Arşivi

 

İlgili Linkler:  

kurum   Chris King  
kurum   FSA  
kurum   Shimano  
kurum   Race Face  
kurum   Truvativ  
kurum   Tune  

  Bu yayın 14645 kez okundu.
  Bu siteden yapılacak alıntılarda kaynak gösterilmesi ahlak kurallarına uygun olacaktır. Bu yazı yazarın sorumluluğundadır.
  Hukuki bir durumda MTBTR.com sorumlu tutulamaz.


 

 
  Yarış Dünyasından  |  Atölye  |  Panorama  |  Teknoloji - Donanım  |  Patika  |  Sağlık ve Antrenman  | 
  Biz Kimiz  |  İletişim ve Yardım  |  İnsan Kaynakları

Hukuki Şartlar & Gizlilik Hakları |  mtbtr.com™ 2001 - 2015