Anasayfa
 MTBTR'de Bugün 
 Fotoğraflar 
2014 Bisiklet Katalogu
   
 
 Kurallar   IK   Biz Kimiz   İletişim ve Yardım   Hoş Geldin, üye girişi yapın Üye Girişi
 
25 . Kasım . 2017  
Arazi Binişi, Tur ve Yarış
Amortisör 3

Arazi Binişi, Tur ve Yarış

Yazar: Cüneyt Kazokoğlu
9.12.2003

Amortisör serimizin üçüncü yazısında arazi binişi (Cross Country), tur ve yarış amortisörlerinden bahsedeceğiz. Daha önce de belirttiğimiz gibi bu amortisörlerin tepe inişi, serbest sürüş ve enduro amortisörlerinden en büyük farkları sıkışma payları. Bu grupta amortisörler 63mm’den başlayıp 100mm’ye kadar çıkan sıkışma paylarına sahipler. Teknoloji son yıllarda amortisör sahasında çok gelişti. Bu gelişimden elbette ki bu sınıf da nasibini aldı. Birkaç yıl öncesinin lüks sayılan özellikleri artık sıradanlaştı, amortisörlerin donanımları, ayar mekanizmaları, ayar seçenekleri arttı.

Son yıllarda bu sınıfta markaların kendi geliştirdikleri teknolojilerden bağımsız olarak iki büyük yenilik oldu diyebiliriz. Bunlardan birincisi değişken sıkışma payları. Eskiden amortisörler sabit sıkışma payına sahiptiler, 80mm deyince 80mm, 63 deyince 63. Artık hemen hemen bütün markaların değişken sıkışma payı seçeneği var. Bu değişim dahili, yani çatalın içindeki elastomer-yay sistemlerinin değiştirilmesiyle veya harici olarak ek bir parçaya ihtiyaç duyulmadan çatalın üstündeki ayar düğmeleriyle gerçekleştiriliyor. Modellerine göre sistemleri aşağıda kısaca inceleyeceğiz. Bu özelliğin tabii ki en büyük avantajı zemin ve kullanım stiline göre tek bir amortisörle geniş bir seçenek yelpazesi sunması. Hızlı ve dik inişlerde yüksek sıkışma payı konfor ve emniyet sağlarken düz yolda veya yokuş yukarı çıkarken düşük sıkışma payı yeterli oluyor. Bir diğer özellik de yokuşlarda sıkışma pay düşürülen bisikletin geometrisinde olan değişim. Önde çatal boyu kısalan bisiklet öne dalıyor ve bu sayede yokuşta kullanım kolaylığı sağlıyor, önü yüksek bisikletlerin dik yokuşlarda yaşadığı şaha kalkma gibi problemler yaşanmıyor.

İkinci büyük yenilik ise „lock-out“ tabir edilen amortisörü kilitleme seçeneği. Hepimizin yaşadığı hadisedir, ayakta kullanırken bisikleti, pedala verdiğimiz gücün ritmiyle uyumlu olarak amortisör seker. Bu sekme güç kaybına sebep olur. Kilitleme sistemi amortisörü sabit bir çatala çevirerek sekmesini önlüyor. Bu pozisyonda elbette darbe emiciliği de kayboluyor, ama özellikle yokuş yukarı kısımlarda ayakta kullanılırken sekmeyen bir amortisörün getirisi kaybolan esnekliğin götürüsünden çok daha yüksek.

Bu sınıftaki amortisörlerde aranan özellik sıkışma payı değil. Özellikle hardtail tabir ettiğimiz tek süspansiyonlu bisikletlerin daha yaygın olduğu bu sınıfta aranan atlayış-zıplayış ve tepe inişi tarzı sürüş imkanından çok düz ve uzun yol konforu, yokuş yukarı çıkışlarda rahatlık, az bakım ihtiyacı ve belki de en önemli kriterlerden biri, hafiflik. Özellikle yarış sınıfındaki amortisörler 1,5kg’in altında, arazi binişi ve tur için de üst sınır yaklaşık 2kg civarı. Ağırlık konusu beraberinde başka bir sorun getirebiliyor tabii, bu da amortisörün sertliğiyle bağlantılı olarak sağlamlığı. Specialized’in Enduro modellerini Fox çatallarının 20cm çapındaki disk frenlerin etkilerine dayanamadıkları gerekçesiyle geri çağırdığı haberimizi okumuşsunuzdur. Aynı şekilde yarış amortisörlerinde de hafiflik hedefiyle yapılan tasarımlarda disk frenin çatala yüklediği güç göz önünde bulundurulmuyor. Bu nedenle çok hafif yarış amortisörlerinin disk fren yerine V-tipi frenlerle kullanılmasında fayda var. Aksi takdirde frenin gücüne bağlı olarak, amortisörün eğilip bükülmesinden başlayarak aşağıdaki fotoğraflardaki tatsız hadiselere kadar bir sürü sonuç ortaya çıkıyor.

Disk fren azizliği
Disk fren azizliği
Büyük boyut için tıkla!
Büyük boyut için tıkla!

Yine bu sınıftaki çatallara özgü bir özellik çatalın boyutları. Tepe inişi ve serbest sürüş amortisörlerini anlattığımız yazımızda Cannondale’in Gemini modelinde kadro geometrisi ve bunun amortisörle bağlantısı konusunda değinmiştik. Arazi binişi ve yarış bisikletleri tasarım itibariyle inişe odaklanmadıkları için binicinin nispeten öne uzandığı sportif bir yapıya sahipler. Bu yapı bisiklet kadrosunun belirli bir çatal yüksekliğiyle beraber kullanılması durumunda korunuyor. Bir arazi binişi bisikletine 150mm sıkışma payı olan amortisör takmak kadronun yani bisikletin genel geometrisini bozarak kullanımda zorluk, yokuş yukarı bisikletin şaha kalkması vs. türünden sorunlara neden oluyor. Bu konuya ve amortisör değişimi esnasında dikkat edilmesi gereken noktalara Atölye bölümümüzde tuning konulu yazılarımızda değineceğiz.

Gelelim simdi bu sınıftan örnek vermeye. Bu sınıf bisiklet dünyasında en yaygın sınıf olduğu için verebilecek örneğimiz çok.

Öncelikle arazi yarışı amortisörlerine bakalım. Yarış amortisörlerinde en önemli kriter herhalde ağırlık. Sporcular arasındaki farkların saniyelerle ölçüldüğü rekabet ortamında 1,5kg ve 1,2kg arasındaki 300 gramlık fark çok önemli. Bu yüzden yarış amortisörlerinin tasarımındaki öncelikli hedef amortisörün ağırlığını düşük tutmak olmuş. Bunun, yukarıda belirttik, kısmen amortisörün sağlamlığıyla ters orantılı olduğunu unutmamak gerek. Yine amortisörlerin tasarımındaki düşük ağırlık hedefi amortisörün tekniğine de etki etmiş. Bu sınıftaki amortisörlerde neredeyse istisnasız olarak hava sistemi kullanılıyor.

Dünya kupasında en çok kullanılan yarış amortisörleri herhalde Rock Shox’un SID serisi. SID serisi modelleri adlarından da anlaşılacağı üzere (World Cup,Team, Race) belirli bir gruba hitap ediyorlar. Örnek olarak bu grubun en hafif modelini tanıtmadan önce ağırlıklarını verelim, SID grubu 1,2-1,3kg arasında değişen amortisörlerden oluşuyor. En hafif modeli SID Race, 1,2kg ağırlığında. tasarım olarak yukarıda da belirttiğimiz gibi, bu ağırlığa ulaşılması sadece havalı sistem kullanılması sayesinde mümkün olmuş. Yağlı esneme emicisi var, kilitlenebiliyor ve yukarıda da belirttiğimiz gibi disk fren için vida yuvası olmasına karşın sadece V-frenlerle kullanılması tavsiye ediliyor. 63-80mm arasında değişen sıkışma payına sahip.

Rock Shox SID Race
Rock Shox SID Race
Büyük boyut için tıkla!

Verilebilecek başka bir yarış amortisörü örneği Manitou Skareb serisinden. 1,36kg’lık ağırlıyla Skareb Super bu grubun en hafif amortisörü. Yine minimalist bir yaklaşımla 80mm sıkışma payına sahip, çelik yay-hava kombinasyonu kullanılmış ve kilitlenme seçeneği var. Birbirinden bağımsız iki pistondan oluşan Manitou’nun kendi geliştirdiği TPC esneme emici sistemine sahip.

Manitou Skareb Super
Manitou Skareb Super
Büyük boyut için tıkla!

Bir başka yaygın marka Marzocchi. Marzocchi eğilim olarak piyasanın daha üstünde sıkışma payı kullanan bir marka. O yüzden en düşük 85mm’ye sahip Marzocchi amortisörleri. Yine bu sebepten Marzocchi Rock Shox’da olduğu gibi aşırı hafif amortisör de üretmiyor, en hafif amortisörü burada bahsedeceğimiz Maraton SL, ki bu da 1,6kg’a yaklaşıyor. Bu model de kilitlenebiliyor, yukarıda bahsettiğimiz değişken sıkışma payı var, 85-105mm arası değiştirilebiliyor. Çift taraflı havalı amortisör, açık yağ banyosu var.

Marzocchi Marathon SL
Marzocchi Marathon SL
Büyük boyut için tıkla!

Simdi gelelim arazi binişi ve tur amortisörlerine. Saydık saydık bir bu sınıf kaldı, o yüzden tepe inişi, serbest sürüş ve yarış amortisörleri dışında ne varsa buraya atabiliriz. Ortak özellikleri diye birseyden bahsetmek herhalde geniş bir sahayı kaplar, ama kısaca saymak gerekirse, 80-100mm sıkışma payı, 1,5-2kg ağırlık, sağlam yapılı, az bakım gerektiren bir tasarım, konfora yönelik bir geometri… çok geniş bir saha olduğu için bir o kadar da çok amortisör var. Başlıcalarını saymak gerekirse:

Rock Shox’un Duke, Pilot ve Judy sınıfı, kısmen de Psylo sınıfı bu bölüme giriyor. Örneğin Duke XC U-Turn. 1,86kg ağırlığında, yukarıda da bahsettiğimiz değişken sıkışma mesafesi özelliği (Rock Shox’un kullandığı patentli sistemin adı U-Turn, amortisör borusunun üstündeki bir vidanın sıkıştırılması ve açılmasıyla değişiyor mesafe) ile 63-108mm arasında sıkışma payına sahip, kilitlenebiliyor ve bu özellikleri sayesinde gerçekten çok amaçlı kullanıma olanak tanıyor. Açık yağ banyosu ve havadan oluşan sisteme sahip. Başka bir örnek vermek gerekirse daha alt sınıflardan Pilot XC’yi alabiliriz. Yine açık yağ banyosu ve tek taraflı hava + yay sistemiyle çalışıyor, 100mm sıkışma payı var, içerideki yay değiştirilerek 80mm’ye düşürülebiliyor, ve 1,76kg ağırlığında.

Rock Shox Duke XC ve Pilot XC
Rock Shox Duke XC ve Pilot XC
Büyük boyut için tıkla!

Marka değiştirip Manitou’ya bakalım. Manitou da arazi binişi ve tur için oldukça geniş bir yelpaze sunuyor. Axel serisiyle başlayıp, Six, Skareb’in bazı modelleri ile devam edip Black’a kadar uzanan bir yelpaze. Bir tane alt, bir tane üst sınıftan örnek gösterelim. Axel Super 1,91kg ağırlığa sahip. Dahili olarak değiştirilebilen 80-100mm arasında sıkışma payı var, çelik yay ve yukarıda da adı gecen TPC sistemiyle çalışıyor. Üst sınıftan bir model Black Elite ise 1,86kg ağırlığında, harici olarak amortisörü açmadan değiştirilebilen ve bu yüzden Rock Shox’un U-Turn sistemiyle karsılaştırabileceğimiz sistemle 80-100 veya 100-120 mm arasında değişken sıkışma payına sahip, çelik yay ve TPC+ sistemiyle çalışıyor.

Manitou Axel Super ve Black Elite
Manitou Axel Super ve Black Elite
Büyük boyut için tıkla!

Yukarıda da üçüncü marka olarak bahsettik, Marzocchi. Eşitlik namına Marzocchi’den de iki ürün tanıtalım. Daha önce Marzocchi’nin sıkışma payı konusunda rakiplerine oranla daha yüksekten gittiğini söylemiştik. Arazi binişi amortisörü MX Pro da 105-120mm arasında değişken sıkışma payıyla ve yaklaşık 1,8kg ağırlığıyla bu bölümdeki ürünlerinden biri. Bir başka amortisör ise MX Comp. Bu amortisörün de kendi altında "Air" ve "Coil"olmak üzere iki modeli bulunuyor, örnek olarak Coil’den bahsetmek gerekirse Çift taraflı çelik yay, 85-105mm arası değişken sıkışma payına sahip.

Marzocchi MX Pro ve MX Comp
Marzocchi MX Pro ve MX Comp
Büyük boyut için tıkla!

Sektördeki bu üç büyük markayı izleyen iki başka markadan da örnekler verelim. Mesela Magura Quake CP85. Adından da anlaşılacağı üzere 85mm sıkışma payına sahip, 1,83kg ağırlığında, çelik yay ve açık yağ banyosu sistemiyle çalışıyor. Bir diğer marka da Fox, örnek olarak Float 80 RLT modelini alabiliriz. Yine adı da belirtiyor zaten, 80mm sıkışma payına sahip, 1,5kg’ı biraz geçen ağırlığıyla rahatlıkla yarışlarda da kullanılabilecek bir amortisör. açık yağ banyosu ve havalı sıkışma sistemi kullanılmış.

Magura Quake CP85 ve Fox Float 80 RLT
Magura Quake CP85 ve Fox Float 80 RLT
Büyük boyut için tıkla!

Son olarak RST ve Suntour markalarından bahsedelim. Bu markaların geçmişten gelen yeteri kadar kaliteli olmadıkları konusunda bir izlenim vardır. Gerçek şu ki bu iki marka da son yıllarda çok büyük atılım yaptılar. Teknolojik olarak ve fiyat-performans açısından piyasanın köşe başlarını tutmuş markalardan aşağı kalır yanları yok. Örneğin RST Omega SL. 1,89 kg ağırlığındaki bu model, 101mm sıkışma payına sahip, yağ kartuşlu esneme emicisi, yay ve elastomerli sistemi ve dahası kilitlenme opsiyonuyla üst sınıf bir amortisörün bütün özelliklerini sunuyor. Aynı şekilde SR-Suntour’dan da bir örnek vermek gerekirse XC-PRO-SE’den bahsedebiliriz. 100mm’lik sıkışma payı, havalı sistemle çalışıyor.

RST Omega SL ve Suntour XC PRO SE
RST Omega SL ve Suntour XC PRO SE
Büyük boyut için tıkla!


 

 
Yayın Sponsoru
  Teknoloji - Donanım

Elektrikli Dağ Bisikletleri Ne Getiriyor?
Elektrikli bisikletler son birkaç yıldır bisiklet dünyasındaki en önemli gelişmelerden sayılıyorlar. Bisiklete binen insan sayısın ... Devamı » » » 

Türkiye Bisiklet Turu Ayakkabılar
“Dost başa bakar, düşman ayağa” derler, 51. yapılan TUR’da yarışan sporcular biz amatörlerin rakibimiz olamaz ama biz yine de ayak ...
Devamı » » » 

Türkiye Bisiklet Turu Bisikletleri

Etixx – Quickstep


Marka / Model: Specialized Venge
Çekiş Sistemi: FSA K-Force Light aynakol / Shi ...
Devamı » » » 

Eki.14 Mavic, Fox, 661, Met ve Scott'ın...
Tem.14 Shimano Ultegra 6800 Testi
Haz.14 SRAM X0 2x10 Grup Testi
Haz.14 MTBTR'de Yazlık Testler
Şub.13 Merida 2013/14 Model Yılı Yenil...
Tem.12 99. Fransa Turu'nda Bisiklet ve ...
Haz.12 Sedona İstanbul Yollarda
Haz.12 Kaskı Doğru Takmak
Auğ.11 3x10 Shimano XT Testi
Tem.11 Mamut Trailers Testi
Nis.11 Shimano'nun İki Yeni Rüzgarlığın...
Şub.11 Specialized bgFit Deneyimi
Tem.10 Değişik Vites Oranları Ne Getiri...
Haz.10 Scott Genius LongTravel, Yeni Sc...
May.10 Sigma Topline 2209
Mar.10 DT Swiss & Schwalbe RideCamp
Ksm.09 Karbon Hakkında Soru-Cevap
Tem.09 AFC Ürünlerini Test Ettik!
Haz.09 Scott'ın 2010 Model Yenilikleri
Şub.09 Shimano'nun Yeni Orta Yolu: SLX
Eki.08 Fox 2009: Dünyanın En İyi XC Kom...
Haz.08 Sigma Sport Powerled Black Testi
Teknoloji - Donanım Arşivi

 

İlgili Linkler:  

haber   Magura 2007  

  Bu yayın 15122 kez okundu.
  Bu siteden yapılacak alıntılarda kaynak gösterilmesi ahlak kurallarına uygun olacaktır. Bu yazı yazarın sorumluluğundadır.
  Hukuki bir durumda MTBTR.com sorumlu tutulamaz.


 

 
  Yarış Dünyasından  |  Atölye  |  Panorama  |  Teknoloji - Donanım  |  Patika  |  Sağlık ve Antrenman  | 
  Biz Kimiz  |  İletişim ve Yardım  |  İnsan Kaynakları

Hukuki Şartlar & Gizlilik Hakları |  mtbtr.com™ 2001 - 2015