Anasayfa
 MTBTR'de Bugün 
 Fotoğraflar 
2014 Bisiklet Katalogu
   
 
 Kurallar   IK   Biz Kimiz   İletişim ve Yardım   Hoş Geldin, üye girişi yapın Üye Girişi
 
23 . Kasım . 2017  
Bisikleti Hafifletirken
Tuning 1

Bisikleti Hafifletirken

Yazar: Cüneyt Kazokoğlu
29.11.2003

Merhaba!

Atölyede yapılan işler arasında tamirin yanında elbette bisiklete yeni parçalar ekleme, varolan parçaları üst modelleriyle değiştirme ve bu şekilde bisiklete sınıf atlatma vs. gibi işlemler de var. Bunlara genel anlamda kelime anlamı aslında ayar olmasına rağmen tuning adı veriliyor. Bu yazımızla beraber birkaç yazılık bir tuning serisi yayımlayacağız. Birinci yazıda tuning işleminin arkasında yatan en önemli hedeflerden birini, yani ağırlık düşürmeyi ve bu hedef doğrultusunda yapılan tuningde dikkat edilmesi gereken noktaları işleyecek, diğer yazılarımızda ise bisikletin kullanım sahasına (tepe inişi, serbest sürüş, arazi binişi, yarış vb.) göre yapılan tuning konusuna eğileceğiz.

Bisikleti bölüm bölüm incelemeden önce hafiflik doğrultusunda yenileme işlemi esnasında dikkat edilecek hususlara beraber göz atalım. Öncelikle niye hafiflik? Bunun cevabı çok basit, elbette enerjimizi daha verimli kullanabilmek için. Hafif bir bisiklet yokuşlarda gücümüzün %5’ine varan bir oranı tasarruf etmemizi sağlar. Değinilmesi gereken bir nokta da hafifliğe yönelik yenilemenin tepe inişi, serbest sürüş gibi sahaları kapsamaması gerektiğidir. Ne de olsa hafiflik demek nısbî de olsa sağlamlıktan ödün vermek demektir. Yine bu nedenle ne idüğü belirsiz markaları ya da markasız ürünleri kullanmadan önce iki kere düşünmek gerekir. Yine aynı şekilde günlük işlerde bisiklet kullananlar, tur bisikletleri gibi konforun ön planda yer aldığı bisikletlere binenler için de hafiflik öncelikli hedef olmamalıdır.

Ağırlık düşürümü hedefiyle yapılan yenilemede ilk üzerine eğilinecek bölüm bisikletin rotasyona maruz kalan parçaları, yani jantlar ve lastiklerdir. Bisikleti hafifletmeye bu gruptan başlamak verimi gerçekten hissedebilmenizi sağlar. Dışarıdan içeriye doğru başlarsak:

Lastikler:

Maxxis Flyweight 330
Maxxis Flyweight 330
Büyük boyut için tıkla!

Kullanım sahasına göre değisirler. Hafiflik söz konusu olduğunda Dünyanın en hafif parçaları yazımızda da belirttiğimiz gibi 345gram gibi bir ağırlıktan başlayarak arazi binişi-tur sahasında 700 grama kadar çıkabilirler, ki bu rakam gerçekten de üst sınırı belirler. Örneğin bir Panaracer Fire XC Pro 2,1“ ölçüsünde 690 gram ağırlığındayken bir Continental Explorer Pro 515, hafifliğiyle ünlü Maxxis’in 1,9” ölçüsündeki Flyweight 330 modeli ise 324 gramdır. Yani genel geçer bir ölçü olan 1,95 ya da 2,1 inç baz alınarak bugün çok iyi kalitede lastiklerin 500-600 gram civarında olduğunu söyleyebiliriz. Bu lastik seti başına 2-400 gram tasarruf demektir. Öte yandan dikkat edilmesi gereken bir nokta hafif lastiklerin darbelere karşı daha az dayanıklı olabileceği ve bu sayede patlaklara daha yatkın olduklarıdır. Dolayısıyla lastik hafifliği konusunda 1,9“ ölçüsünde 300 küsur gram ya da Schwalbe Fast Fred Light modelinde olduğu gibi 2,35“ ölçüsünde 495 gram ağırlık beraberinde nispeten yüksek patlama oranı da getirir.

İç Lastikler

Bir alt katta iç lastikler var. İç lastikler genelde iki çeşit maddeden üretilirler, butil ve lateks. Butilden yapılan iç lastikler daha hafiftirler, buna karşılık lateks iç lastikler daha yüksek koruma sağlarlar ve dönüş dirençleri daha düşüktür. Bir dezavantajları daha çabuk hava kaybetmeleridir. Doğal olarak iç lastiklerde yapılacak bir hafifletme işlemini iyi tartmak şart. Bir örnek vermek gerekirse Continental’in butilden yapılan Supersonic modeli 100 gramken, lateksten üretilen Latex modeli 150 gramdır. Burada da görülen o ki, iç lastik seti başına 100 gramlık bir tasarruf sağlamak mümkün.

Tekerlek setleri:

Tekerlek seti deyince jant, jant telleri ve jant göbeği, yani hazne kastediliyor. Jantlarda da lastiklerde olduğu gibi birkac yüz gramlık farklar mevcut. Örneğin çift duvarlı jantlardan örnek vermek gerekirse, piyasada bulunan kaliteli orta sınıf jantlarından Rigida Zac 19 498 gramken, Mavic XC 717 420 gram ağırlığında. Aradaki bu fark tabii fiyatlara da yansıyor.

Rigida Zac 19
Rigida Zac 19
Büyük boyut için tıkla!

Aynı şekilde bir ağırlık analizini tekerlek setleri konusunda da yapabiliriz. Son yıllarda lastik teknolojisinde gelinen nokta aynı arabalarda olduğu gibi iç lastiksiz „tubeless“ lastik kullanımı. Bu sistem elbette iç lastigi tamamen ortadan kaldırdığı icin daha da hafif. Örneğin Mavic’in Crossmax SL modeli önde sadece 650 arkada 820 gram ağırlığıyla en hafif modellerden.

Mavic Crossmax SL
Mavic Crossmax SL
Büyük boyut için tıkla!

Aynı şekilde Bontrager Race X-Lite Tubeless 620/790 gram ağırlığında.

Bontrager Race X Lite Tubeless
Bontrager Race X Lite Tubeless
Büyük boyut için tıkla!

Tekerlek setinde bakılacak bir nokta belki jant teli sayısı. Doğal olarak ne kadar az tel varsa o kadar hafif demek. Öte yandan tekerlek setinin dayanıklılığından ödün vermemek için bir orta yol bulmak en iyisi. Bu orta yol da genelde 32 delikli jantlardan geciyor. Gelelim tekerlek setinin ortasına, hazneye. Burada ruble bölümü nedeniyle daha ağır olan arka hazneden uçlarda bir örnek vermek gerekirse Tune firmasının ürettiği MAG 170 Shimano’nun XT modeline göre tamı tamına 208 gram ağırlık tasarrufu saglıyor.

Tune Mig-Mag
Tune Mig-Mag
Büyük boyut için tıkla!

Uzun lafın kısası, hafiflik hedefiyle yapılan parça değişimi/yenilemede bisikletin dönen kısımları lastikler ve tekerlek setlerinden başlamak size en büyük verimi verecektir.

Frenler:

Gelelim frenlere. Burada karşımıza çıkan gercek, son bir iki yılda teknolojik gelişmelere rağmen halaV-tipi jant frenlerinin disk frenlerden daha hafif olduğu. Yani hafifliğe yönelik bir fren değişimi yapmak isteniyorsa V-tipi frenlerden kaçış yok. Öte yandan hafiflik söz konusu oldugunda fren gibi önemli bir parçanın işlevinden ödün vermemek gerektiği de unutulmamalı. Burada referans olarak yaygın şekilde kullanılan Shimano’nun XT modelini alarak iki tane basit örnek verelim. Avid markası hala en hafif V-tipi freni üreten marka. Avid SD Ti modeli Shimano XT’ye oranla 73 gram, Ritchey V-Brake-Pro 43 gram ağırlık tasarrufu sağlıyor. Aynı şekilde elciklerde de Avid modelleri XT’ye göre daha hafifler.

Avid Single Digit Ti
Avid Single Digit Ti
Büyük boyut için tıkla!

Gidon, gidon boğazı:

Gidon ve boğaz seti yenileme işlemi nispeten alengirli işlerden. Bunun en büyük sebebi özellikle boğazın sıkıştırdığı yerde gidonun çok büyük güçlere maruz kalması ve gidon kırılması hadiselerinin çok büyük bir kısmının uyumsuz gidon-boğaz setlerinden kaynaklanması. Dolayısıyla burada yapılabilecek bir tavsiye gidon ve boğazı bir set halinde almak. Dünyanın en hafif parçaları yazımızda da tanıttıgımız Syntace’nin karbon gidonu hala 119 gramlık ağırlığıyla „en hafif“ özelliğini koruyor. Bu gidona uygun gidon boğazını da aynı yazıda bulabilirsiniz. Aynı şekilde Ritchey markasının hafif model serisi WCS de hem gidon hem gidon (144gram) hem boğaz (129gram) içeriyor.

Ritchey WCS gidon ve boğaz
Ritchey WCS gidon ve boğaz
Büyük boyut için tıkla!

Aynakol-orta mil:

Özellikle orta mil yenileme esnasında dikkat edilmesi gereken ölçüler var. Bu ölçüler konusundaki detaylı bilgiyi daha önce Aynakol ve orta mil konulu yazımızda vermiştik. Aynakollarda Pazzaz, FSA ve Storck gibi markaların ürettiği karbon kollar genel geçer Shimano modellerine göre yarım kiloya varan ağırlık tasarrufu sağlayabilirler. Orta mil değişimi ise 100 gramı aşan hafifleme imkanı tanır. Hem orta milde, hem de aynakollarda yine hafiflik-sağlamlık ikilemi karşımıza çıkar. Orta millerde dörtgen tip miller daha hafif olmalarına rağmen Octalink ya da ISIS modelleri daha sağlamdır, aynı şekilde hafif aynakollar nispeten yumuşaklardır.

FSA karbon aynakol
FSA karbon aynakol
Büyük boyut için tıkla!

Vitesler:

Vites sistemleri hafiflik gözönüne alındığında genelde ön planda olmayan kısımlardır. Bunun başlıca nedeni parçaların hafiflik yönünde üretim yapan Tune, Syntace gibi üreticiler tarafından ürün yelpazesine alınmamış olmaları ve doğal olarak piyasanın büyük kısmını paylaşan Shimano ve SRAM dışında üretici olmamasıdır. 90’li yılların başında piyasaya giren Paul gibi markalar ne yazık ki tutunamadılar. Buradan yola çıkarak söylenebilecek şey, aynı marka içinde model yükselttikce ağırlığın düştüğüdür. Örneğin Shimano XTR arka vites attırıcı, XT’den 43 gram daha hafiftir.

Sele-Sele borusu

Pazzaz karbon sele borusu
Pazzaz karbon sele borusu
Büyük boyut için tıkla!

Özellikle sele konusunda dikkat edilmesi gereken nokta, hafiflik amaçlanırken konfordan fazla ödün verilmemesi gerektiğidir. Ne kadar hafif olursa olsun, devamlı rahatsız eden bir sele bisikletin hafiflemesinden alınacak zevki yok eder. Son yıllarda bu sahada iki gelişme görünüyor. Birincisi karbonun malzeme olarak kullanılmaya başlanması, ki örnegin bu Pazzaz sele borusunda oldugu gibi 150 grama yakın bir ağırlık demek. İkinci gelişme sele borusu ve seleyi yekpare üretmek, ki bu da yine Dünyanın en hafif parçaları yazımızdan bir örnek vermek gerekirse AX-Lightness’te olduğu gibi setin ağırlığını 100 grama yaklaştırıyor.

AX-Lightness sele ve boru kombinasyonu
AX-Lightness sele ve boru kombinasyonu
Büyük boyut için tıkla!

Diğer bölümler:

Eleme yöntemiyle gidersek bisiklette kala kala pedallar, amortisör, şişelik, çatal mandalları gibi öğeler kaldı. Pedallarda Crank Brothers firmasının ürettiği Egg Beater pedalları hafiflikte hala bir numara, şişelik konu oldugunda Tune firması bu parçayı bile karbondan üreterek ağırlığını 9grama indirmeyi başarmış durumda. Mavic 55 gramlık mandallarıyla rakip tanımıyor. Amortisör sahasında da Rock Shox SID Race Carbon 1173 gramlık ağırlığı ile hala en hafif amortisör ünvanını koruyor.

Mavic mandal
Mavic mandal
Büyük boyut için tıkla!

Genel olarak böyle bir yazının sonunda verilebilecek tavsiyeleri tekrarlamakta fayda var. Öncelikle hafifliğe yönelik parça yenileme işlemlerinin çok dikkatli yapılması gerekir. Hafif parça nispeten kırılgan parca demektir, gereğinden fazla sıkılan bir vida zarar verebilir. Yine aynı şekilde Rock Shox SID Race Carbon gibi bir amortisör ile disk fren kullanılması yanlıştır, amortisör her ne kadar kağıt üzerinde disk fren standardına uygun üretilmiş duruyorsa da bu kombinasyon özellikle belli bir ağırlığın üzerindeki biniciler icin amortisörün kırılmasına kadar varabilir. Bunun yanısıra hafiflik amaçlı başlanan bir yenileme işleminde tekerlek setleri ve lastiklerden başlanması en büyük verimi verecektir.

Eggbeater Chrome
Eggbeater Chrome
Büyük boyut için tıkla!

Parça almadan önce ağırlığı konusunda bilgi edinmek, ya da katalogda verilen ağırlığı gerçek ağırlıkla karşılaştırmak için gecmişte verdiğimiz bir haberdeki Weight Weenies adresinden faydalanabilirsiniz.



 

 
Yayın Sponsoru
  Atölye

Panaracer İç Lastiksiz Tamir Seti
İç lastiksiz (UST) sistemlerin dağ bisikletinde artık önemli yer tuttuğu aşikar. Bu sistemlerin daha fazla konfor, daha düşük bası ... Devamı » » » 

Hırsızlığa Karşı Basit Önlemler
Bisiklet hırsızlığı her ne kadar arka planda kalan bir konu olarak gözükse de, dünyanın her yerinde olduğu gibi Türkiye’de de bisi ...
Devamı » » » 

Zincir Atınca Ne Yapmalı?
Orta arttırıcı civarlarında zincir atması bisiklet sürerken çok can sıkıcı. Hatırlarsanız geçtimiz yıl Fransa Turu'nun galibini zi ...
Devamı » » » 

Mar.11 Bisiklet Atölyesinde Neler Olmal...
Auğ.09 Ön ve Arka Amortisörler Nasıl Ay...
Ksm.08 Bayanlara Resimli Lastik Tamiri
Haz.08 Disk Frenlerin Yan Etkileri
Oca.08 Disk Yamulursa Ne Yapmalı?
Ksm.07 Amortisör Montajında İncelikler ...
Eyl.07 Pilli Far Kullananları Uyarmak L...
Auğ.07 HTII Aynakol Montajının Püf Nokt...
Tem.07 Kadroda Çizikler
May.07 Çekiş Sisteminde Uyum Soruları
Mar.07 Aynakol Dişlilerinin Değişimi
Şub.07 Bu Kodlar da Nesi?
Oca.07 Görünmeyen Gramlar
Ara.06 Karbon Keserken Nelere Dikkat Ed...
Eki.06 Sonsuz Vites
Eki.06 Rapidfire
Auğ.06 SID'lerde Lockout Sistemi
May.06 Çekiş Sistemi Tüyoları
May.06 Bisiklet Çantası Yapıyoruz
Nis.06 Jant Telinde Lehim
Mar.06 Disk Fren Soruları
Oca.06 RockShox Psylo Race Bakımı
Atölye Arşivi

 

İlgili Linkler:  

yayin   Vida Değişimi  

  Bu yayın 10317 kez okundu.
  Bu siteden yapılacak alıntılarda kaynak gösterilmesi ahlak kurallarına uygun olacaktır. Bu yazı yazarın sorumluluğundadır.
  Hukuki bir durumda MTBTR.com sorumlu tutulamaz.


 

 
  Yarış Dünyasından  |  Atölye  |  Panorama  |  Teknoloji - Donanım  |  Patika  |  Sağlık ve Antrenman  | 
  Biz Kimiz  |  İletişim ve Yardım  |  İnsan Kaynakları

Hukuki Şartlar & Gizlilik Hakları |  mtbtr.com™ 2001 - 2015