Anasayfa
 MTBTR'de Bugün 
 Fotoğraflar 
2014 Bisiklet Katalogu
   
 
 Kurallar   IK   Biz Kimiz   İletişim ve Yardım   Hoş Geldin, üye girişi yapın Üye Girişi
 
23 . Kasım . 2017  
Gidon
Atölyeden

Gidon

Yazar: Cüneyt Kazokoğlu
7.2.2004

Atölyemizde bu hafta bisiklete yön vermemizi sağlayan parçaya, gidona eğileceğiz. Öncelikle belirtelim, artık bu hata yapılmıyor ama „didon“ değil, „gidon“. Fransızca (İngilizce’si de aynı yazılıyor ya) „guide“den geliyor.

Gidon bisikletlerde pek dikkate alınmayan konulardan biri. Bu yazımızda atölye bölümüne uygun olarak gidonlar hakkında teknik bilgi vermektense, gidon takımı, montajı gibi işlerin nasıl yapıldığına, nelere dikkat edilmesi gerektiğine ve ufak püf noktalarına değinecek, ayrıca gidon kırılması gibi tehlikeli bir konudan bahsedeceğiz.

Gidon montajı diğer nedenlerin yanı sıra özel bir alet gerektirmemesi nedeniyle de rahatlıkla yapılabilen bir işlem. Gidon üzerindeki bütün işlemler için ihtiyaç duyulan tek alet aslında 5mm’lik bir allen anahtar. Bisiklet tamiri ve montajı sırasında kullanılan alet edevatla ilgili bir yazı gelecek, o yüzden burada sadece kısaca değinelim: Allen anahtar seçimi önemli bir konu. Bizim tavsiyemiz, biraz paraya kıyıp üst sınıf ve daha sert olan ürünleri tercih etmeniz. Bu hem uzun vadede rahat etmenizi, hem de fazla sıkıştırılmış vidaların yalama olup daha büyük dert açmalarını önler. Gidon boğazının gidonu sıktığı yerdeki vidaların sökülmesiyle beraber kapak çıkar, gidon da elde kalır.

Büyük boyut için tıkla!

Aynı şekilde yine allen anahtar kullanılarak gidon üzerindeki boynuzlar, vites elcikleri, fren kolları sökülürler, takılırlar. Bu sökme takma işlemleri esnasında önemli bir nokta bisikletin diğer bölümlerinde de olduğu üzere metalin metale temas ettiği yerlerde kuru yağ (gres) kullanmak, bunu ince bir kat halinde sürmektir.

Metal temas yerlerine gres
Metal temas yerlerine gres
Büyük boyut için tıkla!

Gelelim gidon montajında önemli noktalara. Ülkemizde de sıklıkla görebildiğimiz bir hata boynuzların takılış şeklidir. Bunlar kimi zaman yere 90° olacak şekilde, kimi zaman da yere paralel şekilde veya başka konumlarda takılırlar. Bu çeşit duruşlar kesinlikle yanlıştır.

Yanlış duruşlar
Yanlış duruşlar
Büyük boyut için tıkla!

Ancak bu şekilde rahat edebiliniyorsa bisikletin kadro büyüklüğü veya tipi konusunda hataya düşülmüş olması olasıdır. Ufak açılarla fark etmesi doğal olarak boynuzların gidon boğazına paralel, yandan bakınca boğazın devamı gibi görülecek şekilde duruşları en doğru pozisyondur.
Doğru duruş
Doğru duruş
Büyük boyut için tıkla!

Gidon yenilerken karşılaşılan güçlüklerden biri de eski gidonun üzerindeki elciklerin zaman içinde gidonla bütünleşmiş olmaları ve bir türlü sökülememeleridir. Bu durumda yapılacak basit hile, herhangi bir eczaneden edilebilinecek bir iğneye alkollü bir sıvı, örneğin kolonya doldurmak, ve bunu elciğin altına şırıngalamaktır. Sıvı gidona yapışmış olan elciği anında söker.

Büyük boyut için tıkla!

Bu olayın tam tersi durum yeni gidona temiz elcik takarken karşımıza çıkabilir, bu sefer de elcikler gidonda durmaz, dönerler. Bu durumda yapıştırıcı, uhu vs. kullanmak geçici olarak derdimize derman olmasına karşın, eskiyen elcikleri değiştirmek gerektiğinde ya da örneğin vites veya fren kollarını gidondan çıkarmak için elciği sökmek gerektiğinde başımıza dert olur. Böyle sorunlarla karşılaşmamak için en basit çözüm elciği yerleştirmeden önce gidona saç spreyi ya da benzin sıkmaktır. Spreyin/benzinin ıslaklığıyla basitçe gidona giren elcik, spreyin/benzinin kurumasıyla dönmez, oynamaz. Kezâ WD40 da gidona sıkıldığı takdirde elcik takımını çok kolaylaştırır. Elcikler takıldıktanyarım saat sonra oynamaz.

Yine gidon konusunda kullanışlı hilelerden biri özellikle tepe inişi, serbest sürüş gibi çok atlamalı, zıplamalı (ve bir o kadar da düşmeli) dallarla ilgilenenlerin işine yarayan fren ve vites elciklerini tam sıkmamadır. Özellikle Shimano’nun üst sınıftaki XT ve XTR’de vites ve fren sisteminin tek parça olduğu Dual Control kullanmaya başladığı (bkz. Ergonomi ve Vites Elcikleri ) ve 2005’ten itibaren bu sistemi LX’e de indireceği düşünüldüğünde bunun ne kadar önemli olduğu anlaşılır. Vidayı sadece elciği elle fazla zorlanmadan oynatabilecek kadar sıkmak bu konuda tavsiye edilen ölçüdür.

Vidaları çok sıkmamak faydalı
Vidaları çok sıkmamak faydalı
Büyük boyut için tıkla!

Gelelim başka bir tehlikeye:

Gidon kırılması

Salı pazarı seviyesinin üzerindeki gidonlar yüksek standartlar esas alınarak ve çeşitli testlerden geçerek üretilmişlerdir. Bugün kaliteli gidonlar yapılan testlerde gidona verdiğimiz tipik baskı esas alınarak 200.000 defadan fazlaya kadar kırılmadan dayanıyorlar. Arada elbette dayanıksız, imalat hatalı parçalar çıkar, ama bunların oranı çok düşüktür. Dolayısıyla gidon kırılması, ki özellikle yüksek hızda düşüşlerde olursa çok kötü bir kaza nedenidir, genelde bisikletçinin bilgisizliği ve ihmalinden kaynaklanır.

Hasarlı gidon
Hasarlı gidon
Büyük boyut için tıkla!

Bu konuda dikkat edilecek en önemli nokta gidon boğazının ve gidonun birbiriyle uyum içinde olmalarına dikkat etmektir. bunların aynı marka, veya ortak kullanımda sorun çıkarmayan markadan olmalarının yanı sıra maddeleri de çok önemlidir. Çelik bir gidon boğazına alüminyum gidon takmak kırığa davetiye çıkarmak demektir, çünkü daha sert olan çelik, zaman içinde yumuşak olan alüminyumu tuttuğu halkanın kenar noktalarını kırılmaya hazır şekilde ezer. Yine aynı kombinasyon farklı genleşme katsayıları bulunduğu için de sıcaklık değişiminde çeliğe oranla 2-3 kat daha fazla genleşen alüminyumun gidon boğazının gidonu tutan yerlerinde ezilmeye ve bir süre sonra da kırılmaya yol açar. Aynı etken alüminyumdan yapılan gidon ve gidon boğazı kullanımında gereğinden fazla, tabir caizse „Allah ne verdiyse“ sıkılan vidalar nedeniyle de kendini gösterir. Bu nedenledir ki gidonların çok büyük bir kısmı kırılınca gidon boğazı bölümünden ikiye bölünürler. Bu ezme ve uzun vadede kırılmaya yol açan kanalların açılması konusunda iki vidalı gidon boğazları 4 vidalılara oranla daha emniyetlidirler. Öte yandan karbon ve alüminyum kombinasyonu sorunsuzdur, yalnız burada da dikkat edilecek nokta karbonun gidon boğazının halkasının geleceği yerde tam bir daire olmasıdır.

Boğazdan kırılan gidon
Boğazdan kırılan gidon
Büyük boyut için tıkla!

Gidonun kırılmasına uygun bir başka bölümü de özellikle düz olmayan gidonların eğim noktalarıdır. Bu bölgelerde boruya eğim vermek amacıyla yapılan işlem sırasında borunun duvar kalınlığı diger kısımlara göre incelir ve uygun şartlar da ortaya çıkınca kırılmaya hazır hale gelir.

Eğim noktasından kırılan gidon
Eğim noktasından kırılan gidon
Büyük boyut için tıkla!

Her düşüşten sonra gidonu kontrol etmek, kırılabilecek bir yer olup olmadığına bakmak, kendi emniyetimiz için gereklidir. Özellikle çok hafif olmak amacıyla 100gram civarında bir ağırlıkta üretilen gidonlarda kırılma potansiyeli daha ağır gidonlara oranla elbette daha yüksektir. Gidonda eğilme, çatlama, şişme vs. gibi şekil bozuklukları durumunda gidonu kullanmaya kesinlikle devam edilmemelidir.

 

 
Yayın Sponsoru
  Atölye

Panaracer İç Lastiksiz Tamir Seti
İç lastiksiz (UST) sistemlerin dağ bisikletinde artık önemli yer tuttuğu aşikar. Bu sistemlerin daha fazla konfor, daha düşük bası ... Devamı » » » 

Hırsızlığa Karşı Basit Önlemler
Bisiklet hırsızlığı her ne kadar arka planda kalan bir konu olarak gözükse de, dünyanın her yerinde olduğu gibi Türkiye’de de bisi ...
Devamı » » » 

Zincir Atınca Ne Yapmalı?
Orta arttırıcı civarlarında zincir atması bisiklet sürerken çok can sıkıcı. Hatırlarsanız geçtimiz yıl Fransa Turu'nun galibini zi ...
Devamı » » » 

Mar.11 Bisiklet Atölyesinde Neler Olmal...
Auğ.09 Ön ve Arka Amortisörler Nasıl Ay...
Ksm.08 Bayanlara Resimli Lastik Tamiri
Haz.08 Disk Frenlerin Yan Etkileri
Oca.08 Disk Yamulursa Ne Yapmalı?
Ksm.07 Amortisör Montajında İncelikler ...
Eyl.07 Pilli Far Kullananları Uyarmak L...
Auğ.07 HTII Aynakol Montajının Püf Nokt...
Tem.07 Kadroda Çizikler
May.07 Çekiş Sisteminde Uyum Soruları
Mar.07 Aynakol Dişlilerinin Değişimi
Şub.07 Bu Kodlar da Nesi?
Oca.07 Görünmeyen Gramlar
Ara.06 Karbon Keserken Nelere Dikkat Ed...
Eki.06 Sonsuz Vites
Eki.06 Rapidfire
Auğ.06 SID'lerde Lockout Sistemi
May.06 Çekiş Sistemi Tüyoları
May.06 Bisiklet Çantası Yapıyoruz
Nis.06 Jant Telinde Lehim
Mar.06 Disk Fren Soruları
Oca.06 RockShox Psylo Race Bakımı
Atölye Arşivi

 

  Bu yayın 12191 kez okundu.
  Bu siteden yapılacak alıntılarda kaynak gösterilmesi ahlak kurallarına uygun olacaktır. Bu yazı yazarın sorumluluğundadır.
  Hukuki bir durumda MTBTR.com sorumlu tutulamaz.


 

 
  Yarış Dünyasından  |  Atölye  |  Panorama  |  Teknoloji - Donanım  |  Patika  |  Sağlık ve Antrenman  | 
  Biz Kimiz  |  İletişim ve Yardım  |  İnsan Kaynakları

Hukuki Şartlar & Gizlilik Hakları |  mtbtr.com™ 2001 - 2015