Anasayfa
 MTBTR'de Bugün 
 Fotoğraflar 
2014 Bisiklet Katalogu
   
 
 Kurallar   IK   Biz Kimiz   İletişim ve Yardım   Hoş Geldin, üye girişi yapın Üye Girişi
 
23 . Eylül . 2017  
Hazne Bakımı
Atölyeden

Hazne Bakımı

Yazar: Cüneyt Kazokoğlu
25.5.2004

Bisikletin güneş görmeyen parçaları konusuna noktayı koyuyoruz bu yazıyla. Orta milden sonra furş yatağını anlatmıştık, son olarak bisikletin gidişatı konusunda en önemli parçalardan biri olan tekerlek göbeklerine, daha doğrusu bu göbeklerin içine, yani hazne kısmına ve tekerlekle beraber dönen bilyeleri taşıyan yatağa eğileceğiz.

Bisikletin nasıl gittiği, tekerleklerinin kolay dönüp dönmediğine bağlı. Tekerleklerin dönüşü ise göbekteki yatağın durumuna. Bugünkü yazımızın konusu, hazne bakımı, yağlaması.

Öncelikle her zaman olduğu gibi gereken alet edevata bir göz atalım. Tekerlek göbeklerini açabilmek için kurbağa ağızlı anahtar gerekiyor. Bunlar göbeğin markasına, modeline göre 13-14-15-16-17mm genişliğinde olabiliyorlar. Buradaki göbek Shimano LX, kullanacağımız anahtarlar da 13-15 ve 17mm.
Anahtarlar
Anahtarlar
Büyük boyut için tıkla!

Bu anahtarların bir özelliğine değinelim: Tekerlek göbeklerini tutan somunlar haliyle bayağı ince olduklarından bu anahtarlar da sıradan kurbağa anahtarlara oranla daha inceler, yani sıradan kurbağa anahtarlarla birazdan göreceğimiz iç taraftaki somuna ulaşmak imkansız.
Büyük boyut için tıkla!

Arka tekerlekten başlayalım. Elbette bu işe girişmeden önce arkada daha önce anlattığımız gibi kaseti sökmüş olmanız şart. Baştan belirtmemiz gereken, çalışmanın mutlaka bir masa veya halı üzerinde yapılması, aksi takdirde özellikle ilk denemelerde bilyelerin hazneden dışarı düşüp yuvarlanıp kaybolmaları işten bile değil.

Göbeğin somunlarını tutan plastik kapağı elimizle veya bir tornavida yardımıyla kolaylıkla kaldırıyoruz.
Kapağı kaldırıyoruz
Kapağı kaldırıyoruz
Büyük boyut için tıkla!

Altından haznenin girişini tutan somunlar çıkıyor.
Büyük boyut için tıkla!

Burada alttaki somuna 13mm’lik üstteki somuna ise 17mm’lik anahtar uyuyor.
Büyük boyut için tıkla!

Çok dikkat edilmesi gereken nokta, söküm esnasında da, takım esnasında da alttaki somunun kesinlikle çevrilmemesi. Alttaki somun uygun seviyede sabit tutulurken, üstteki somun anahtarla açılıyor. Gevşedikten sonra zaten elle çevrilerek çıkarılabiliyor.

Çıkan somun ve contaları sırasıyla dizmek ilk denemelerde tekrar takarken acaba hangi parça öndeydi ikilemine düşmemizi engeller.
Büyük boyut için tıkla!

Somunlar çıktıktan sonra artık yatak karşımızda, bilyeler de gözüküyorlar.
Yatak ve bilyeler
Yatak ve bilyeler
Büyük boyut için tıkla!

Diğer taraftaki bilyelere de ulaşmak için göbek/tekerlek milini serbest düzenek tarafından dikkatlice çekiyoruz, bu tarafta da bilyeler açığa çıkıyorlar. Bu esnada tekerleği dik tutmak bile bilyelerin düşmesini önlemeyebilir, dolayısıyla tekrar edelim, bilyelerin düşüp yuvarlanıp kaybolmayacağı bir ortamda çalışmak çok önemli.
Mili dikkatlice çekiyoruz
Mili dikkatlice çekiyoruz
Büyük boyut için tıkla!
Büyük boyut için tıkla!
Büyük boyut için tıkla!

Sonuç itibariyle her iki tarafta da bilyeler açığa çıktılar. Simdi burada kesmek isteyenler bir şırınga veyahut tüp yardımıyla yağı yatağa, bilyelerin üstüne pompalayabilirler. Bu işin kısa yönü. Kısmen de yeterli bir yöntem. “Derin” temizlik isteyenlerin yapacağı olay ise bu aşamada cımbız ile bilyeleri yataktan çıkarıp bir yerde toplamak. Arka haznede her iki tarafta 9 bilye olmak üzere 18 bilye bulunuyor. Arkadaki bilyeler 1/4 inç = 6,3mm çapındalar.

Bu aşamada bilyelere bakmak lazım. Eğer bilyeler içinde üzerinde çizik olan, belirgin bir şekilde aşınmış olan varsa değişme zamanı geldi de geçiyor demektir. Bu durumda aşınma ile bir bilye değil bütün bilyelerin çapları değişeceğinden sadece aşınan bilyeyi değil, bütün bilyeleri değiştirmek gerekir.
Mil ve bilyeler
Mil ve bilyeler
Büyük boyut için tıkla!

Akabinde yatağı bir toz bezi ile iyice silip parlatıp kontrol ediyoruz. Yatakta bir çizilme, bilyelerin yatağı oyması gibi bir durum var mi yok mu bakmak önemli. Bozuk bir yatağa yeni bilyeler koymanın manası yok ne de olsa.
Yatağı kontrol ediyoruz
Yatağı kontrol ediyoruz
Büyük boyut için tıkla!

Bilyelerin oturacağı yatak bölümünü iyice yağla dolduruyoruz. Yağ konusunda cimri davranmamak önemli, zaten fazlası mili takarken dışarı çıkar ve özellikle yatakta bilyeler için ne kadar yağ, o kadar düşük dönüş direnci demek.
Yatağı yağlıyoruz
Yatağı yağlıyoruz
Büyük boyut için tıkla!

Ve bilyeleri tekrar cımbız ile bu yağıniçine oturtuyoruz. Önce milin üzerindeki somunları sökmediğimiz serbest düzenek tarafını yerleştiriyoruz.
Bilyeleri oturtuyoruz
Bilyeleri oturtuyoruz
Büyük boyut için tıkla!

Sayıya dikkat etmek, bir tarafa 10, diğer tarafa 8 koymamak açısından önemli. Bu durum maalesef hâlâ fabrika çıkışı bisikletlerde bile rastlanan ve “Acaba tekerleklerim neden dönmüyor?” diye sordurtan bir hadise. Bilyeleri yerleştirme esnasında araya sanki bir bilye daha sığacakmış gibi boşluk olduğu dikkat çeker, bu da son derece normal, eksik bilye yok, bilyelerin dönüş esnasında rahat hareketi ve dönüş direncini arttırmamaları için aralarında mesafe bulunması şart.

Bu işlemi her iki tarafta da yaptıktan sonra serbest düzenek tarafından tekerlek milini sokuyor, diğer taraftan çıkardığımız somunları ve contaları elle yerlerine takıyoruz.
Mili sokuyoruz
Mili sokuyoruz
Büyük boyut için tıkla!

Hazne temizliğinin bütün çetrefilli kısmı işte bu aşamada başlıyor. Bu vidaları öyle sıkı sıkmalıyız ki haznede bir oynama olmasın, ama vidalar o kadar gevsek olmalı ki, gereksiz yere bilyelerin dönüşünü zorlaştırmasın. İşte bu iş, tekerlek göbeğini tekrar takmanın bütün inceliği.
Boşluk var mı?
Boşluk var mı?
Büyük boyut için tıkla!

Önce elimizle içerideki sabit somunu sonuna kadar çeviriyoruz. Bu aşamada fazla sıkıp sıkmadığımızı kontrol etmek kolay. Tekerleği milden tutup çevirince bir sürtünme, bilyelerin hareketleri vs. hissediliyorsa fazla sıktık demektir, somunu gevşetiyoruz. Şimdi kolay mı dönüyor tekerlek? Öyleyse tekerlek milini sağa sola hareket ettirip boşluk olup olmadığına bakıyoruz.

Bu karşılıklı sıkma-gevşetme tekerleğin kolay döndüğü ve boşluğun olmadığı bir yer bulana kadar somunu milim milim oynata oynata devam ediyor. Bu yeri bulunca alt somunu anahtarla sabit tutup üst somunu sıkıyoruz.
Büyük boyut için tıkla!

Burada tekrar hatırlatmak lazım: Alt somun kesinlikle çevrilmiyor. Yani elimizle yerleştirdiğimiz sıkılıkta sabit tutuluyor anahtarla, üst somun anahtarla sıkılıyor. Somunları taktıktan sonra da elle oynama var mi veya tekerlek kolay dönüyor mu diye bakmak son bir kontrol olması açısından önemli. Uygunsuzluk varsa açıp bütün işlemi tekrar baştan almak gerekiyor. Herşey yolundaysa kaseti koyup Kaset Söküm ve Takımı yazımızda gösterdiğimiz gibi kapıyoruz.
Son olarak kaset geliyor tekrar
Son olarak kaset geliyor tekrar
Büyük boyut için tıkla!

Gelelim ön tekerleğe. Ön tekerlek de sistem açısından aynı. Burada da önce lastik kapağı kaldırıyor,
Büyük boyut için tıkla!

Sonra 13 ve 15mm’lik anahtarlarla arkada olduğu gibi alttaki somunu sabit tutarken, üstteki somunu gevşetiyoruz.
Büyük boyut için tıkla!

Bilyeleri cımbızla dışarı aldıktan sonra (diğer taraftan düşmemelerine dikkat!)
Bilyeler cımbızla dışarı
Bilyeler cımbızla dışarı
Büyük boyut için tıkla!

kontrol ediyoruz. Arka göbekten farklı olarak önde iki tarafta 10’ar olmak üzere 20 bilye var. Öndeki bilyeler 3/16 inç = 4,8mm çapındalar.
Bilyeleri kontrol ediyoruz
Bilyeleri kontrol ediyoruz
Büyük boyut için tıkla!

Bilyelerde yine bir çizik olup olmadığına baktıktan sonra sıra yatağa geliyor. Yatağı kontrol ettikten sonra bolca yağlayıp
Yatağı yağlıyoruz
Yatağı yağlıyoruz
Büyük boyut için tıkla!

yine mili diğer taraftan yerleştiriyoruz.
Büyük boyut için tıkla!

Ve aynı şekilde somunları sıkma-gevşetme oyunu başlıyor. Elle sıkıp “Çok mu sıktık, tekerlek kolay dönüyor mu?” veya “Fazla mı gevsek kaldı, mil sağa sola boşluk veriyor mu?” diye bakıp uygun sıkılığı bulana kadar sürüyor bu oyun. En sonunda yine alttaki somunu sabit tutup, üstteki somunu sıkıyoruz.

Son olarak arada sırada biniş öncesinde de bakılması gereken bir şey var. Tekerleklerde boşluk olup olmadığı bisiklet sabit dururken fren bölgesinden jantı tutup sağa sola oynatma ile kontrol edilmeli. Bu şekilde oynama varsa göbekte bir boşluk var demektir, açılıp tekrar sıkılması lazım.
Boşluk kontrolü
Boşluk kontrolü
Büyük boyut için tıkla!

Uzun süredir hazne bakımı, temizliği yapmadıysanız tekerleklerinizin temiz ve yeni yağlanmış bir hazne ile ne kadar kolay döndüğüne ve bisikletinizin nasıl çabucak hızlanıverdiğine şaşıp kalacağınızdan emin olabilirsiniz.

DIKKAT: Shimano 2005 sonrası ÖN göbeklerin içindeki bilye sayısı birer tane fazla! Yani önde 11'er bilye var!

 

 
Yayın Sponsoru
  Atölye

Panaracer İç Lastiksiz Tamir Seti
İç lastiksiz (UST) sistemlerin dağ bisikletinde artık önemli yer tuttuğu aşikar. Bu sistemlerin daha fazla konfor, daha düşük bası ... Devamı » » » 

Hırsızlığa Karşı Basit Önlemler
Bisiklet hırsızlığı her ne kadar arka planda kalan bir konu olarak gözükse de, dünyanın her yerinde olduğu gibi Türkiye’de de bisi ...
Devamı » » » 

Zincir Atınca Ne Yapmalı?
Orta arttırıcı civarlarında zincir atması bisiklet sürerken çok can sıkıcı. Hatırlarsanız geçtimiz yıl Fransa Turu'nun galibini zi ...
Devamı » » » 

Mar.11 Bisiklet Atölyesinde Neler Olmal...
Auğ.09 Ön ve Arka Amortisörler Nasıl Ay...
Ksm.08 Bayanlara Resimli Lastik Tamiri
Haz.08 Disk Frenlerin Yan Etkileri
Oca.08 Disk Yamulursa Ne Yapmalı?
Ksm.07 Amortisör Montajında İncelikler ...
Eyl.07 Pilli Far Kullananları Uyarmak L...
Auğ.07 HTII Aynakol Montajının Püf Nokt...
Tem.07 Kadroda Çizikler
May.07 Çekiş Sisteminde Uyum Soruları
Mar.07 Aynakol Dişlilerinin Değişimi
Şub.07 Bu Kodlar da Nesi?
Oca.07 Görünmeyen Gramlar
Ara.06 Karbon Keserken Nelere Dikkat Ed...
Eki.06 Sonsuz Vites
Eki.06 Rapidfire
Auğ.06 SID'lerde Lockout Sistemi
May.06 Çekiş Sistemi Tüyoları
May.06 Bisiklet Çantası Yapıyoruz
Nis.06 Jant Telinde Lehim
Mar.06 Disk Fren Soruları
Oca.06 RockShox Psylo Race Bakımı
Atölye Arşivi

 

  Bu yayın 13906 kez okundu.
  Bu siteden yapılacak alıntılarda kaynak gösterilmesi ahlak kurallarına uygun olacaktır. Bu yazı yazarın sorumluluğundadır.
  Hukuki bir durumda MTBTR.com sorumlu tutulamaz.


 

 
  Yarış Dünyasından  |  Atölye  |  Panorama  |  Teknoloji - Donanım  |  Patika  |  Sağlık ve Antrenman  | 
  Biz Kimiz  |  İletişim ve Yardım  |  İnsan Kaynakları

Hukuki Şartlar & Gizlilik Hakları |  mtbtr.com™ 2001 - 2015