Anasayfa
 MTBTR'de Bugün 
 Fotoğraflar 
2014 Bisiklet Katalogu
   
 
 Kurallar   IK   Biz Kimiz   İletişim ve Yardım   Hoş Geldin, üye girişi yapın Üye Girişi
 
19 . Haziran . 2018  
Değişken Mesafeli Amortisörler
Amortisörlerde Yeni Ufuklar 1

Değişken Mesafeli Amortisörler

Yazar: Cüneyt Kazokoğlu
14.6.2004

Amortisör teknolojisi dağ bisikletinin olgunlaştığı geçtiğimiz 10 yıl içinde inanılmaz bir hızla değişti, gelişti. Sadece önde bir yay tutup darbeyi nispeten emmenin çok ötesinde işlevleri var bugünün amortisörlerinin.

Son yılların en önemli gelişmelerinden biri ve bu yazımızın konusu değişken mesafeli amortisörler. Bu amortisörlerin özelliği -adı üstünde- ihtiyaca göre amortisörün sıkışma mesafesinin değişebilmesi. Amortisörün sıkışma mesafesinin değişmesi ne sağlıyor, önce buna bakalım.

Dağ bisikletçiliğinde çok sık rastlanan bir durum: Yokuşa geldik, oldukça da dik, çıkmaya başladık. Ağırlığımızın arkaya gitmesiyle beraber bisikletin burnu da arada kalkmaya başlıyor, yol tutuş kayboluyor. İşte değişken mesafeli amortisörler bu durumda amortisörün sıkışma mesafesini düşürerek bisikletin önünün dalmasını ve yokuşta ağırlığın öne gitmesini sağlıyorlar. Yokuş bitip de düze çıkılınca veya iniş başlayınca tekrar açılabiliyorlar. Bu birinci nokta.

Burada önemli olan bu mesafe değişim işleminin ne kadar kolay yapıldığı. Bugün sistemlerin hemen hepsi amortisörlerin borularının üstünde köprünün iki ucundan birinde bir vida ile ayarlama sağlıyorlar. Burada tabii bu sistemlerin bir dezavantajı ortaya çıkıyor. Durmadan bu ayarlama işlemini gerçekleştirmek imkansız gibi. Yani her uzun yokuşun başında durup amortisörü alçaltmak, her yokuş sonunda tekrar durup amortisörü yine yükseltmek gerekiyor. Dolayısıyla burada ikinci nokta geliyor; değişken mesafeli amortisörler aslında bir biniş esnasında devamlı mesafe değişiminin yanı sıra, belki bundan da çok farklı arazi koşullarındaki binişlerde birden fazla amortisör varmış gibi çalışma imkanı sunuyorlar biniciye.
Büyük boyut için tıkla!

Değişken mesafeli amortisörlerin ihtiyaca göre sıkışma mesafesi sunmalarının yanında elbette bisikletin geometrisine de etkileri oluyor. Yukarıdaki canlandırmada görüldüğü üzere amortisör mesafesi kısaltıldığı zaman

1) Bisikletin gidon ve oturma borularının açıları artıyor, vücudun ağırlık noktası öne ve aşağıya yöneliyor, dolayısıyla yukarıda da değindiğimiz gibi tırmanma kabiliyeti artarken bisikletin verdiği tepkiler hassaslaşıyor.

2) Bisikletin orta milinin yere olan mesafesi azalıyor, dolayısıyla çok engebeli arazide ayna dişlileri ile bir taşa vs. çarpma ihtimali artıyor.

3) Bisikletin tekerlek mesafesi azalıyor, düz yol gidişinde verim kaybı olabiliyor

Dolayısıyla mesafeyi azaltma işlemini de fazla abartmamakta fayda var.

Bu girizgâhtan sonra gelelim bugünkü amortisörlerde kullanılan mesafe düşürme sistemlerine:

Rock Shox U-Turn

Rock Shox’un sistemi U-Turn bugün mesafe değişimi sistemlerinin babası diyebileceğimiz bir sistem. Amortisörün üstündeki düğmeyi çevirerek borunun içerisinde bir kanca hareket ettiriliyor ve bu kanca yayın içine giriyor.
Rock Shox U-Turn düğmesi
Rock Shox U-Turn düğmesi
Büyük boyut için tıkla!

Bu şekilde yayın sıkışma mesafesi kısalıyor. Bu kısaltma işlemi düğmeyi istediğimiz kadar çevirerek kademesiz olarak, ki sistemin güzelliği burada, uygun mesafeyi bulana kadar yapılabiliyor. Yayın sertliği kısalığına orantılı olarak değişiyor, ki bu sistemin en büyük avantajı bu. Çünkü bu sayede amortisörün tepkisi değişmiyor. Dolayısıyla mesafe değişimi haricinde amortisörün hassasiyeti, duyarlılığı sabit kalıyor. Yani U-Turn ile gerçekten aynı amortisör içinde birden fazla amortisör var demek.
Rock Shox Psylo Race U-Turn
Rock Shox Psylo Race U-Turn
Büyük boyut için tıkla!

U-Turn olan amortisörler:
Duke SL U-Turn (63-108mm)
Duke XC U-Turn (63-108mm)
Psylo Race U-Turn (85-125mm)
Psylo SL U-Turn (80-125mm)
Judy SL U-Turn (70-115mm)

Manitou RTA, RTA2 ve RTWD

Manitou mesafe değişimi konusunda birden fazla seçenek sunan markalardan. Bu seçenekler amortisörlerin modellerine göre değişiyor.

RTA (Rapid Travel Adjust) havalı enduro modeli Minute Three’nin sol bacağının altında bulunan bir düğmenin 180° döndürülmesi ve bu esnada gidona ağırlık verilmesi sayesinde amortisörün mesafesi 30mm indiriliyor. Bu esnada amortisör belirgin ölçüde sertleşiyor.

RTA2 ise bu sistemin yaylı Sherman tepe inişi modellerinde kullanılan daha yeni bir versiyonu. Düğmenin çevrilmesi ile birlikte amortisörde kancalar yayın içine giriyor ve yayı gergin tutuyorlar. Bu sayede amortisör 40mm mesafe kaybına uğruyor. RTA’nin aksine burada düğme amortisörün borusunun üstünde yer alıyor ve bu sayede daha kolay erişilebiliyor. RTA ve RTA2 sistemlerinin en büyük dezavantajları sadece iki konuma imkan tanımaları, yani örneğin Minute Three ya 100mm ya da 130mm sıkışma mesafesi ile kullanılabiliyor, arası yok. Bunun yanında busistemlerde amortisörün tepkisi ve hassasiyeti de kötüleşiyor.
Manitou Black Platinum
Manitou Black Platinum
Büyük boyut için tıkla!

U-Turn’e benzer bir sistem Manitou’nun yeni çıkardığı ve Black, Axel ve yine Minute modellerinde kullandığı RTWD (Rapid Travel Wind Down). Bu sistem sadece yaylı modellerde bulunuyor ve aynı U-Turn’de olduğu gibi yayın içine giren kanca sistemiyle çalışıyor. RTWD’nin 30mm’lik bir aralığı var. Ve RTA sistemlerinin aksine U-Turn’de olduğu gibi kademesiz ayara imkan tanıyor.
Manitou Black Platinum RTWD düğmesi
Manitou Black Platinum RTWD düğmesi
Büyük boyut için tıkla!

RTA, RTA2 ve RTWD olan amortisörler:
Sherman Breakout Plus (130-170mm)
Sherman Breakout (112-152mm)
Sherman Firefly (90-130mm)
Sherman Flick (90-130mm)
Minute Three (100-130mm)
Minute One (100-130mm)
Axel Super (70-100mm)
Black Platinum (90-120mm)
Black Elite (90-120)

Marzocchi ETA ve ECC

Marzocchi de Manitou gibi modelden modele değişik sistem sunan markalardan.
Marzocchi MX Comp ETA
Marzocchi MX Comp ETA
Büyük boyut için tıkla!

ECC5 (Extension Cartridge Control) Marzocchi’nin havalı amortisörleri için kullandığı sistem. Amortisör içindeki bir sübap sayesinde düğmenin çevrilmesiyle beraber 5 kademelik bir yelpazede amortisörün sıkıştırıldıktan sonra geri çıkması engelleniyor. Bunun için amortisöre ağırlık verilerek mesafe kısaltılıyor, düğme çevriliyor ve amortisör o konumda kalıyor. Yalnız sübabın havayı sıkıştırması nedeniyle amortisör bayağı bir sertleşiyor. Dolayısıyla kademesiz olarak ayarlanabilen bu sistem (ne kadar içeri itilirse amortisör, düğme orada çevrilip amortisör o mesafede sıkıştırılabiliyor) özellikle alt konumlarında amortisörü neredeyse sabit bir çatala çeviriyor ve yokuş yukarı çıkarken konforu olumsuz etkiliyor.

ETA (Extension Travel Adjustment) ise ECC sisteminin yaylı amortisörlere uygulanmış şekli. ETA gerçekten sadece yokuş çıkarken kolaylık sağlamaya yönelik bir sistem. Burada da düğmenin 90° çevrilmesiyle bir ventil sayesinde yağ akışı kesilerek amortisörün geri tepmesi önleniyor. Yalnız ECC’nin aksine yaklaşık 30mm’lik bir sıkışma mesafesi kalıyor geriye, bu da nispeten az da olsa çıkış esnasında biraz konfor demek. Öte yandan yine bu nedenle ETA ile amortisör ECC’ye oranla daha az kısalabiliyor.

ETA ve ECC olan amortisörler:
MX Comp ETA
MX Pro ETA
Z1 Drop Off 1 ETA
Z1 Freeride ETA

Fox Talas

Fox’un Talas (Travel Adjustable Linear Air Spring) sistemi ise havalı amortisörlere uygulanmış bir sistem. İki hava kartuşu arasında hareket eden bir piston ile çalışıyor. Amortisörün üzerindeki düğme 3mm’lik adımlar halinde çevrildikçe birinci kartuştaki hava sıkıştırılıyor.
Fox TALAS düğmesi
Fox TALAS düğmesi
Büyük boyut için tıkla!

Bu aşamada devreye piston girerek ikinci kartuşu amortisörün tek kartuşu haline getiriyor. Bu sayede amortisörün hassasiyeti azalan sıkışma mesafesine rağmen değişmiyor. Sistem bu yönüyle U-Turn’e benzeyen sistemlerden biri.
Fox TALAS RLC
Fox TALAS RLC
Büyük boyut için tıkla!

Talas olan amortisörler:
Talas R (80-125mm)
Talas RL (80-125mm)
Talas RLC (85-125mm)

Magura Flight Control

Magura’nin yaylı amortisörlerde kullandığı sistem de Flight Control.
Magura Flight Control düğmesi
Magura Flight Control düğmesi
Büyük boyut için tıkla!

Bu sisteme sahip amortisörlerde her iki boruda da yay var. Sistem ise sadece bir tarafta. Sol taraftaki yay bir plakanın üzerinde duruyor. Bu plaka düğmenin çevrilmesi ve buna paralel olarak amortisöre yük bindirilmesiyle beraber aşağı iniyor. Dolayısıyla sağdaki yay sıkışırken soldaki yayın durusunda bir değişiklik olmuyor. Sağdaki yayın sıkışması amortisörün dibe vurmasını önlemek için düşünülmüş. Kademesiz çalışan sistemde amortisörün hassasiyeti çok hafif bir şekilde değişiyor. Bu sistem de genel olarak U-Turn ve RTWD sistemlerine benziyor.
Magura Thor
Magura Thor
Büyük boyut için tıkla!

Flight Control olan amortisörler:
Phaon (90-125)
Thor (110-150mm)

Maverick On-The-Fly

Rock Shox’un kurucusu Paul Turner’in kendi markası olarak Maverick’i çıkardığını daha önce sayfamızda duyurmuştuk . Maverick de tek modeli olan “Fork”a değişken mesafe sunan bir sistem yerleştirmiş. Bu sistem sayesinde amortisörün sıkışma mesafesi 150mm’den 100mm’ye düşürülebiliyor. Kısa mesafede amortisör belirgin ölçüde sertleşiyor.
Maverick Fork
Maverick Fork
Büyük boyut için tıkla!

Votec Airjust

Alman üretici Votec de havalı amortisörüyle değişken mesafeli sistem sunanlardan.
Votec Airjust
Votec Airjust
Büyük boyut için tıkla!

Airjust modelinde amortisörün içinde yer alan sübap açıkken hava pozitif ve negatif kartuşlar arasında hareket ediyor. Sübap kapandığında ise amortisör o sırada hangi mesafedeyse o konumda kalakalıyor ve o kadar mesafe ile çalışıyor. Hava bu işlem için ayrıca sıkıştırılmadığından amortisörün tepki hassasiyetinde bir değişiklik olmuyor.
Votec Airjust düğmesi
Votec Airjust düğmesi
Büyük boyut için tıkla!

Önümüzdeki bültenimizle beraber amortisörlerde yeni teknolojilere yarış amortisörleri ve bu amortisörlerde kullanılan sistemlerle devam edeceğiz. ,

 

 
Yayın Sponsoru
  Teknoloji - Donanım

Elektrikli Dağ Bisikletleri Ne Getiriyor?
Elektrikli bisikletler son birkaç yıldır bisiklet dünyasındaki en önemli gelişmelerden sayılıyorlar. Bisiklete binen insan sayısın ... Devamı » » » 

Türkiye Bisiklet Turu Ayakkabılar
“Dost başa bakar, düşman ayağa” derler, 51. yapılan TUR’da yarışan sporcular biz amatörlerin rakibimiz olamaz ama biz yine de ayak ...
Devamı » » » 

Türkiye Bisiklet Turu Bisikletleri

Etixx – Quickstep


Marka / Model: Specialized Venge
Çekiş Sistemi: FSA K-Force Light aynakol / Shi ...
Devamı » » » 

Eki.14 Mavic, Fox, 661, Met ve Scott'ın...
Tem.14 Shimano Ultegra 6800 Testi
Haz.14 SRAM X0 2x10 Grup Testi
Haz.14 MTBTR'de Yazlık Testler
Şub.13 Merida 2013/14 Model Yılı Yenil...
Tem.12 99. Fransa Turu'nda Bisiklet ve ...
Haz.12 Sedona İstanbul Yollarda
Haz.12 Kaskı Doğru Takmak
Auğ.11 3x10 Shimano XT Testi
Tem.11 Mamut Trailers Testi
Nis.11 Shimano'nun İki Yeni Rüzgarlığın...
Şub.11 Specialized bgFit Deneyimi
Tem.10 Değişik Vites Oranları Ne Getiri...
Haz.10 Scott Genius LongTravel, Yeni Sc...
May.10 Sigma Topline 2209
Mar.10 DT Swiss & Schwalbe RideCamp
Ksm.09 Karbon Hakkında Soru-Cevap
Tem.09 AFC Ürünlerini Test Ettik!
Haz.09 Scott'ın 2010 Model Yenilikleri
Şub.09 Shimano'nun Yeni Orta Yolu: SLX
Eki.08 Fox 2009: Dünyanın En İyi XC Kom...
Haz.08 Sigma Sport Powerled Black Testi
Teknoloji - Donanım Arşivi

 

İlgili Linkler:  

kurum   Votec  
kurum   Maverick  
kurum   Magura  
kurum   Manitou  
kurum   Rock Shox  
kurum   Marzocchi  
kurum   Fox  

  Bu yayın 7795 kez okundu.
  Bu siteden yapılacak alıntılarda kaynak gösterilmesi ahlak kurallarına uygun olacaktır. Bu yazı yazarın sorumluluğundadır.
  Hukuki bir durumda MTBTR.com sorumlu tutulamaz.


 

 
  Yarış Dünyasından  |  Atölye  |  Panorama  |  Teknoloji - Donanım  |  Patika  |  Sağlık ve Antrenman  | 
  Biz Kimiz  |  İletişim ve Yardım  |  İnsan Kaynakları

Hukuki Şartlar & Gizlilik Hakları |  mtbtr.com™ 2001 - 2015