Anasayfa
 MTBTR'de Bugün 
 Fotoğraflar 
2014 Bisiklet Katalogu
   
 
 Kurallar   IK   Biz Kimiz   İletişim ve Yardım   Hoş Geldin, üye girişi yapın Üye Girişi
 
25 . Kasım . 2017  
Amortisör Ayarı
Atölyeden

Amortisör Ayarı

Yazar: Cüneyt Kazokoğlu
15.8.2004

Amortisör alırken dikkat edilecek noktaları gecen bültenlerimizde işledik. Bu yazıları takiben amortisörlerin veya genel anlamda süspansiyon konusunda çok önemli bir noktaya geliyoruz, o da düzgün amortisör ayarı. Amortisörler konusunda forumumuzda da pek çok soruya cevap arandı. Yaylı ve havalı sistemlerin avantajları, dezavantajları karşılaştırıldı, değişik modeller hakkında yorum yapıldı. Ağırlığa uygun yay veya üreticinin verdiği çizelgede hava basıncının amortisörün düzgün çalışması için önemi vurgulandı.

Bu yazımızın konusu, işte bu konu, yani bu yazıda amortisör ayarı nasıl olmalı, neye dayanarak ayar yapılmalı, amortisörün sıkışma mesafesi ne kadardır gibi sorulara cevap arayacağız.

Amortisörü alırken uygun yay modeli veya doğru hava basıncı kullanımının önemini bastan bir defa daha vurgulayalım, çünkü bu temel özellikler doğru değilse istendiği kadar ayarla uğraşılsın, tam verim alınamayacaktır.

Amortisör ayarı esnasında fazla bir malzemeye ihtiyacımız olmayacak, bir cetvel veya metre ile plastik kablo kelepçelerinden kullanacağız. Bunun yanında elbette havalı amortisörler için pompa gerekecek.

İlk olarak yapılacak işlem plastik kelepçeyi amortisörün iç borusuna takmak. Bu kelepçe hem sıkışma mesafesi, hem negatif sıkışma mesafesi tespitinde işimize yarayacak.
Kelepçeyi amortisörün borusuna takıyoruz
Kelepçeyi amortisörün borusuna takıyoruz
Büyük boyut için tıkla!

Sıkışma mesafesinin tespiti

Sıkışma mesafesi amortisörü alırken ilk bakılan noktalardan. 80mm, 100mm vs. vs. diye gidiyor. Haliyle yanlış ayarlı amortisörlerde ilk akla takılan soru şudur: “Benim amortisörüm 100mm ama hiç 100mm çalışıyormuş gibi durmuyor, acaba bir sorun mu var?”.

Amortisörün iç borusunda plastik kelepçemiz takılıydı. Bu kelepçeyi en alt konuma, yani contanın hemen üstüne indirdikten sonra yaylı amortisörlerde yayı dışarı alıyoruz, havalı amortisörlerde pozitif kartuştaki bütün havayı boşaltıyoruz.
Yayı dışarı alıyoruz
Yayı dışarı alıyoruz
Büyük boyut için tıkla!

Akabinde bütün gücümüzle amortisörü bastırıyoruz. Amortisörlerin çok büyük bir kısmı son bir-iki santimde dibe vurmamak için bacakların alt kısmında progresifliği koruyan ek yaylar içerdiklerinden güçlü ittirmek önemli, ancak bu şekilde tam mesafe saptanabiliyor.
Amortisörü bastırıyoruz
Amortisörü bastırıyoruz
Büyük boyut için tıkla!

Amortisörü tekrar bırakıp yaylı amortisörlerde yayı tekrar takıp kapıyoruz, havalı amortisörlerde ise pozitif kartuşa tekrar amortisörün tam açılmasını sağlayacak kadar hava basıyoruz. Yani amortisör normal durumuna geri dönüyor. Şu anda plastik kelepçe amortisörü sonuna kadar bastırdığımız seviyede geldiği yere kadar yukarı itilmiş olacak. Simdi bu plastik kelepçe ile iç ve dış borular arasındaki contanın üst kenarı arasındaki mesafeyi ölçerek amortisörün gerçek ve toplam sıkışma mesafesini buluyoruz. Bu amortisör 80mm’lik, öyle de gözüküyor zaten, yani bu aşamada bir sorun yok.
80mm
80mm
Büyük boyut için tıkla!

Negatif sıkışma mesafesi tespiti

Negatif sıkışma mesafesinin ne olduğunu ve ne işe yaradığını Temel Amortisör Terimleri yazımızda açıklamıştık. Haliyle bu mesafeninne kadar olduğu da son derece önemli. Genel olarak kullanılan ölçü, yarış binicileri için toplam sıkışma mesafesinin %12’si, tur-gezi binicileri için %20’si, enduro, tepe inişi vs. binicileri için ise %30’u kadardır. Yani bu amortisörde %20 istiyorsak, yaklaşık 16mm’lik negatif sıkışma payı ayarlamamız gerek.

Havalı amortisörlerde pozitif negatif sıkışma mesafesi pozitif kartuşa basılan hava ile, yaylı amortisörlerde yayın durduğu bacağın üstündeki düğmeyi çevirerek ayarlanıyor.

Plastik kelepçeyi bisiklet dururken itebildiğimiz en aşağı konuma, yani contanın tam üstüne denk gelecek kadar aşağı itiyoruz. Bu durumda bisiklete biniyoruz. Haliyle bisiklete binince amortisör biraz çöküyor.
Bisiklete biniyoruz
Bisiklete biniyoruz
Büyük boyut için tıkla!

Tekrar kalktığımız zaman açılan amortisörde plastik kelepçe amortisörün bu çökme seviyesi kadar yukarı itilmiş durumda kalıyor. Bu aradaki mesafeyi ölçtüğümüzde karşımıza çıkan rakam negatif sıkışma mesafesi. Bunun ne kadar olmasını istiyorsak ona göre yaylı amortisörlerde düğmeden, havalı amortisörlerde hava basıncıyla oynayarak uygun mesafeyi elde edene kadar ayara devam ediyoruz.
1,6mm
1,6mm
Büyük boyut için tıkla!

Ayar yapıldıktan sonra sağlama olarak hava basıncı yerindeyken veya yay içindeyken, yani günlük kullanımımızdaki durumdayken amortisörü elimizle güçlüce bastırıyoruz. Plastik kelepçede ölçtüğümüz mesafe simdi amortisörün toplam sıkışma mesafesinin %80-90’i civarını göstermesi lazım.
Amortisörü bastırıyoruz
Amortisörü bastırıyoruz
Büyük boyut için tıkla!

Tepme kontrolü ayarı

Tepme kontrolünün (ne olduğu konusunda tekrar Temel Amortisör Terimleri yazısına bakalım) nasıl sağlandığı da amortisörden amortisöre değişiyor. En ideal konum elbette dışarıdan bir vida ile ayarlanması. Aksi takdirde içeride kullanılan yağın ağdalığı (viskozite) ile ayarlanacak.

Tepme kontrolü için birden fazla ölçü, herkes için ayrı bir yöntem var. Bir tanesi: Amortisörü iki elimizle güçlü bir şekilde bastırıyoruz.
Amortisörü bastırıyoruz
Amortisörü bastırıyoruz
Büyük boyut için tıkla!

Simdi aniden bıraktığımızda amortisörü haliyle tekrar açılıyor. Yani amortisörün hiçbir engelle karşılaşmadan “tepmesini” sağlıyoruz.
Amortisörün “tepmesini” sağlıyoruz
Amortisörün “tepmesini” sağlıyoruz
Büyük boyut için tıkla!

Burada işte gözlemlememiz gereken bir nokta var. Amortisör hiçbir engelle karşılaşmadan teptiğinde ön lastik yerden kalkıp sekiyor mu sekmiyor mu? Eğer amortisör çok hızlı tepip bu arada ön lastik yerden sekiyorsa tepme kontrolünü kapamak lazım, bu da ayar düğmesinden veya daha ağdalı bir yağ kullanarak mümkün. Amortisör sakızla yapışmış gibi ağır ağır açılıyorsa bu sefer de tepme kontrolünü açmak lazım, bu da yine ayar düğmesinden veya daha ince bir yağ kullanarak mümkün. Burada da bu uygun ve her şeyden önemlisi bizim memnun kalacağımız seviyeye ulaşana kadar deneyerek doğru ölçüyü buluyoruz.

Amortisör ayarı gerçekten önemli bir konu. Yeni alınan olsun, kullanılmış olsun, bisikletteki amortisörden tam verim alınması ancak amortisörün özelliklerini tam olarak bilerek, amortisörün ayarını en doğru şekilde yaparak mümkün. Ayarı doğru yapılmış bir amortisör ise arazide daha yüksek verim, daha çok zevk anlamına geliyor.

 

 
Yayın Sponsoru
  Atölye

Panaracer İç Lastiksiz Tamir Seti
İç lastiksiz (UST) sistemlerin dağ bisikletinde artık önemli yer tuttuğu aşikar. Bu sistemlerin daha fazla konfor, daha düşük bası ... Devamı » » » 

Hırsızlığa Karşı Basit Önlemler
Bisiklet hırsızlığı her ne kadar arka planda kalan bir konu olarak gözükse de, dünyanın her yerinde olduğu gibi Türkiye’de de bisi ...
Devamı » » » 

Zincir Atınca Ne Yapmalı?
Orta arttırıcı civarlarında zincir atması bisiklet sürerken çok can sıkıcı. Hatırlarsanız geçtimiz yıl Fransa Turu'nun galibini zi ...
Devamı » » » 

Mar.11 Bisiklet Atölyesinde Neler Olmal...
Auğ.09 Ön ve Arka Amortisörler Nasıl Ay...
Ksm.08 Bayanlara Resimli Lastik Tamiri
Haz.08 Disk Frenlerin Yan Etkileri
Oca.08 Disk Yamulursa Ne Yapmalı?
Ksm.07 Amortisör Montajında İncelikler ...
Eyl.07 Pilli Far Kullananları Uyarmak L...
Auğ.07 HTII Aynakol Montajının Püf Nokt...
Tem.07 Kadroda Çizikler
May.07 Çekiş Sisteminde Uyum Soruları
Mar.07 Aynakol Dişlilerinin Değişimi
Şub.07 Bu Kodlar da Nesi?
Oca.07 Görünmeyen Gramlar
Ara.06 Karbon Keserken Nelere Dikkat Ed...
Eki.06 Sonsuz Vites
Eki.06 Rapidfire
Auğ.06 SID'lerde Lockout Sistemi
May.06 Çekiş Sistemi Tüyoları
May.06 Bisiklet Çantası Yapıyoruz
Nis.06 Jant Telinde Lehim
Mar.06 Disk Fren Soruları
Oca.06 RockShox Psylo Race Bakımı
Atölye Arşivi

 

  Bu yayın 18935 kez okundu.
  Bu siteden yapılacak alıntılarda kaynak gösterilmesi ahlak kurallarına uygun olacaktır. Bu yazı yazarın sorumluluğundadır.
  Hukuki bir durumda MTBTR.com sorumlu tutulamaz.


 

 
  Yarış Dünyasından  |  Atölye  |  Panorama  |  Teknoloji - Donanım  |  Patika  |  Sağlık ve Antrenman  | 
  Biz Kimiz  |  İletişim ve Yardım  |  İnsan Kaynakları

Hukuki Şartlar & Gizlilik Hakları |  mtbtr.com™ 2001 - 2015