Anasayfa
 MTBTR'de Bugün 
 Fotoğraflar 
2014 Bisiklet Katalogu
   
 
 Kurallar   IK   Biz Kimiz   İletişim ve Yardım   Hoş Geldin, üye girişi yapın Üye Girişi
 
24 . Eylül . 2017  
Karbon Kadro Üretimi ve Diğer Maddeler
Karbon Nereye?

Karbon Kadro Üretimi ve Diğer Maddeler

Derleyen: Cüneyt Kazokoglu
4.12.2004

Son yıllarda bisiklet üretiminde kullanılan maddelerde iki önemli adım atıldı. Bunlardan birincisi 90’li yıllarla birlikte alüminyum devrimi diyebileceğimiz alüminyumun bisiklet kadrolarında kullanımıysa diğeri de karbonun bisiklet üretiminde kullanılmaya başlanması diyebiliriz. Gerçi karbon bugün de yaygın olarak kullanılmaktan uzak. Bunun nedeni her şeyden önce elbette karbonun üretiminin pahalı olması. Karbon konusuna daha önce Bisiklet Üretiminde kullanılan Maddeler yazımızda değinmiştik. Karbon gerçekten de üretim açısından alüminyum ya da krom-molibdenden çok daha masraflı bir madde. Ayrıca karbonun bir de nispeten kötü bir ünü var, kazalarda alınan darbeler sonrasında dayanıklılığından ödün veriyor diye.

Karbonun bisiklet üretiminde kullanılmasının arkasında yatan çok önemli iki neden var. Bunlardan birincisi karbonun sertliği ve bundan ötürü gerektiğinde hiçbir şekilde esneme yapmaması, ama öte yandan bisikletçinin ihtiyacı olan yerde de nısbî bir konfor sağlaması.

Bisiklet dünyasında 2005 modellerine bakınca gördüğümüz manzara karbonun fazlasıyla yayıldığı yönünde. Önümüzdeki yıl ürün yelpazesinde karbon bir model bulundurmayan marka yok gibi bir şey. Bunda en önemli etken karbonun üretiminin ne kadar masraflı olsa da zaman içinde gelişerek karbonu bugün kalite açısından öne çıkarması. Bugün karbon kadrolar (ya da donanım parçaları) iki şekilde üretiliyor. Önce bunlara bir göz atalım:

Klâsik “monokok” (yekpâre) üretim
Büyük boyut için tıkla!

Şimdiye kadar en çok kullanılan monokok yapıda yekpâre tanımının da belirttiği gibi bütün kadro tek bir parçadan oluşuyor. Bunun için liflerden oluşan karbon levhalar kadronun formunu alacak şekilde hazırlanıyorlar, çatal yatağını, orta mil yatağını çevreliyorlar. Bu şekilde hazırlanan kadro daha sonra basınç altında 120°C’de “pişiriliyor”.

Yeni “modüler” (parça parça) üretim

Son bir iki yılda yekpâre üretime karşı yeni yöntemler geliştirildi. Bu yöntemi en çok kullanan marka Scott. parça parça üretimde önceden hazırlanmış karbon parçalar son derece güçlü yapıştırıcılar ile birbirlerine tutturularak bir kadro oluşturuluyor, yani temelde boruların kaynaklanması ile ayni fikir üzerine oturan bir yöntem. Bu yöntemin en önemli getirisi yekpâre yöntemin aksine her kadro büyüklüğü için ayrıca bir fırın kalıbı gerektirmemesi, aksine her parça için kalıplarla olayın çok daha kolayca halledilmesi. Bu durum hem zaman tasarrufuna, hem de gideri kısmaya yarıyor. Öte yandan bu demek değil ki bu yöntemle karbon metal kadrolar seviyesinde bir kolaylıkla üretilebiliyor. Daha önce de belirttiğimiz gibi örneğin Scott’un Scale kadrosunun bu şekilde üretimi 26 saat sürüyor. Oysa buna muadil kabul edilebilecek bir skandiyum kadro 3 saatte yapılıyor. Yani karbon kadroların alüminyum fiyatlarına düşmesini daha bayağı bir bekleyeceğiz demek bu.
Scott Scale
Scott Scale
Büyük boyut için tıkla!

Gelin Scott’un Scale kadrosunu nasıl ürettiğine bakalım:

1) Yekpâre üretimdeki yöntemle üretilen parça borular birbirlerine yapıştırılıyorlar.
Büyük boyut için tıkla!

2) ayrıca yapıştırılan bölümün üstüne tekrar yapıştırıcı sıkılarak destek sağlanıyor, zımparalanıyor. Kadro bu haliyle binilecek dayanıklılığa sahip durumda.
Büyük boyut için tıkla!

3) Yapıştırmakısımlarının etrafına ayrıca karbon levha sarılıyor, bu sayede en son sağlamlık adımı gerçekleşiyor, ayrıca yapıştırıcıya oranla tabii ki daha güzel gözüküyor.
Büyük boyut için tıkla!

4) Son olarak yapıştırılan bölüm fırınlanıyor.
Büyük boyut için tıkla!

5) ayrıca Scott “Surface Bonding” denen uçak üretiminde de kullanılan bir teknolojiyle orta mil yatağı gibi parçaları bütün yüzeyleri kaplayacak şekilde yapışkanla tutturuyor.
Büyük boyut için tıkla!

Genel olarak bakıldığında karbonun en büyük avantajı karbon levhaları oluşturan liflerin kullanıldıkları yerlere göre gergin ya da gevsek olarak ayarlanabilmeleri. Gergin liflerden oluşan levhaların kullanıldığı yerlerde kadro sertleşiyor, gevsek liflerin olduğu yerlerde kadro darbe emici özelliği sergiliyor, ki bu da en ideal çözüm aslında. Bu durumu metal kadroların dipçiklenmesiyle karşılaştırabiliriz.

Genel olarak bisiklet üretiminde kullanılan maddelerin değerlerine bir göz atmadan önce aşağıdaki çizelgede yer alan terimlere bakalım:

Alaşım: Çeşitli maddelerin karışımı. Skandiyumdaki gibi alüminyuma %2 skandiyum karıştırılması özelliklerde son derece büyük değişikliklere yol açabiliyor.

Yoğunluk: Maddenin belirli bir hacimdeki ağırlığı, burada g/cm3 cinsinden.

Gerilme direnci: Maddenin yırtılması için gerekli satha paralel uygulanan güç.

E-Modül: Elastikiyet modülü, maddenin elastik direnci, yani esnemeye gösterdiği mukavemet.
Büyük boyut için tıkla!

Görülen o ki çeşitli kategorilerde karbon gerçekten çok sağlam, sert bir madde. İsin ilginç yani ayni sertliğe bildiğimiz krom-molibden kadroların da ulaşabilmeleri, tabii nispeten yüksek ağırlık gibi bir kötü yanları var, orası ayrı.

Doğrudan bisikletin kullanım özelliklerini esas alacak şekilde bir karşılaştırma yapmak istersek aşağıdaki şekilde bir tablo çıkıyor karşımıza. Scott Genius MC10’un alüminyum ve karbon modellerine bakalım, ama önce yine terimler:
Scott Genius alüminyum
Scott Genius alüminyum
Büyük boyut için tıkla!
Scott Genius karbon
Scott Genius karbon
Büyük boyut için tıkla!

Alın sertliği: Bisikletin gidona verdiği tepki ve yolda istenen yere gitmesi konusunda en önemli veri. Ne kadar yüksekse bisikletin gidonun istediği yere gitmesi o kadar iyi demek. N/mm cinsinden gösteriliyor, yani alın bölgesinde 1mm esneme yaratmak için kaç N güç gerek.

Orta mil yatağı sertliği: Bu da bisikletin örneğin ayağa kalkıp pedal çevirdiğimizde pedala verilen gücün ne kadar kayba uğrayarak çekiş sistemine aktarıldığını gösteriyor. Aynı şekilde N/mm seklinde veriliyor, yani orta mil yatağı bölgesinde 1mm esneme için kaç N güç gerek, yine haliyle ne kadar yüksekse o kadar iyi.
Büyük boyut için tıkla!

Sonuçlara gelince, karbon kadro yaklaşık 300g daha hafif, alın sertliği konusunda alüminyum kadro daha üstün, son olarak orta mil yatağı sertliğinde ise bariz bir karbon üstünlüğü var. Yani ağırlık ve orta mil sertliği ile alın sertliğindeki farkın göz ardı edilebilecek kadar az olduğu göz önünde bulundurulduğunda karbon kadronun genel olarak daha sert kadro olduğunu görüyoruz.

Sonuç olarak bugün karbon üretimi fazlasıyla ilerlemiş durumda. Karbonun kırılması durumu tabii ki söz konusu hâlâ, ancak ayni durum metal kadrolar için de geçerli. Metal kadrolar üretilmeye çok uzun süre devam edecek. Öte yandan teknolojik açıdan karbon bütün özellikleri ile geleceğin maddelerinden biri olduğunu ortaya koyuyor.

Faydalanılan kaynak: Mountainbike Magazin, Kasim 2004

 

 
Yayın Sponsoru
  Teknoloji - Donanım

Elektrikli Dağ Bisikletleri Ne Getiriyor?
Elektrikli bisikletler son birkaç yıldır bisiklet dünyasındaki en önemli gelişmelerden sayılıyorlar. Bisiklete binen insan sayısın ... Devamı » » » 

Türkiye Bisiklet Turu Ayakkabılar
“Dost başa bakar, düşman ayağa” derler, 51. yapılan TUR’da yarışan sporcular biz amatörlerin rakibimiz olamaz ama biz yine de ayak ...
Devamı » » » 

Türkiye Bisiklet Turu Bisikletleri

Etixx – Quickstep


Marka / Model: Specialized Venge
Çekiş Sistemi: FSA K-Force Light aynakol / Shi ...
Devamı » » » 

Eki.14 Mavic, Fox, 661, Met ve Scott'ın...
Tem.14 Shimano Ultegra 6800 Testi
Haz.14 SRAM X0 2x10 Grup Testi
Haz.14 MTBTR'de Yazlık Testler
Şub.13 Merida 2013/14 Model Yılı Yenil...
Tem.12 99. Fransa Turu'nda Bisiklet ve ...
Haz.12 Sedona İstanbul Yollarda
Haz.12 Kaskı Doğru Takmak
Auğ.11 3x10 Shimano XT Testi
Tem.11 Mamut Trailers Testi
Nis.11 Shimano'nun İki Yeni Rüzgarlığın...
Şub.11 Specialized bgFit Deneyimi
Tem.10 Değişik Vites Oranları Ne Getiri...
Haz.10 Scott Genius LongTravel, Yeni Sc...
May.10 Sigma Topline 2209
Mar.10 DT Swiss & Schwalbe RideCamp
Ksm.09 Karbon Hakkında Soru-Cevap
Tem.09 AFC Ürünlerini Test Ettik!
Haz.09 Scott'ın 2010 Model Yenilikleri
Şub.09 Shimano'nun Yeni Orta Yolu: SLX
Eki.08 Fox 2009: Dünyanın En İyi XC Kom...
Haz.08 Sigma Sport Powerled Black Testi
Teknoloji - Donanım Arşivi

 

İlgili Linkler:  

kurum   Scott  
yayin   Scott Scale 20 Test Yazısı  

  Bu yayın 9878 kez okundu.
  Bu siteden yapılacak alıntılarda kaynak gösterilmesi ahlak kurallarına uygun olacaktır. Bu yazı yazarın sorumluluğundadır.
  Hukuki bir durumda MTBTR.com sorumlu tutulamaz.


 

 
  Yarış Dünyasından  |  Atölye  |  Panorama  |  Teknoloji - Donanım  |  Patika  |  Sağlık ve Antrenman  | 
  Biz Kimiz  |  İletişim ve Yardım  |  İnsan Kaynakları

Hukuki Şartlar & Gizlilik Hakları |  mtbtr.com™ 2001 - 2015