Anasayfa
 MTBTR'de Bugün 
 Fotoğraflar 
2014 Bisiklet Katalogu
   
 
 Kurallar   IK   Biz Kimiz   İletişim ve Yardım   Hoş Geldin, üye girişi yapın Üye Girişi
 
23 . Ekim . 2017  
4X, OX, DH... Ne Demek?
UCI Yarışları

4X, OX, DH... Ne Demek?

Yazar: Cüneyt Kazokoğlu
25.2.2005

Ülkemizde de federasyon değişikliği ile birlikte dağ bisikletinde bir hareketlenme olduğunu hepimiz sevinerek görüyoruz.

Bu bağlamda UCI (Uluslararası Bisikletçiler Birliği) ve dağ bisikleti yarışları üzerinde de bilgi verici kaynaklar çıkarmak elzem. Bu yöndeki çalışmalarımızın ilkini bu yıldan itibaren yarışlarda izin verilen teknik desteğin boyutlarını inceleyerek yaptık. Bu yazımızda dağ bisikleti sporunun uluslararası camiada, yani UCI tarafından değerlendirilen kategorilerini inceleyeceğiz. Hem de bu kategoriler hakkında kısa bilgiler, kullanılan bisikletlere değineceğiz. Bu sayede arada rastladığımız XC, 4X gibi kısaltmalar ne ifade ediyordu açıkladıktan sonra çok kısa da olsa bu yarışlarda nasıl bisikletler kullanılıyor sorusuna da cevap vereceğiz.

Dağ bisikleti ile ilgili bölüm UCI bisiklet yönetmeliğinin 4. bölümü. Bu bölümün 7. paragrafı ise „Dağ Bisikleti Müsabaka Çeşitleri“ başlığını taşıyor. Bu başlığın altında ise 6 tane müsabaka çeşidi var.

1) Arazi binişi (Cross Country)

Arazi binişinin de birden fazla çeşidi var. Bunlardan birincisi XC olarak da kısaltılan aynı parkurda birden fazla tur atma üzerine kurulu olan yarış sekli. Asgarî 6km’lik bir parkurda koşulan bu yarışın süresi yarışın yaş kategorilerine göre değişiyor.

İkinci çeşit PP olarak kısaltılan noktadan noktaya yarış (“point to point race). Noktadan noktaya olması nedeniyle haliyle aynı parkurda tur atma gibi bir durum söz konusu değil. Bu nedenle de 25 ile 100km arasında bir parkurda koşuluyor, uygun ölçüde iniş ve çıkışlara sahip olmalı. Toplu çıkış, yani bütün katılımcıların aynı anda çıkması veya zamana karşı etaplar için şahsî çıkışlar da mümkün. Parkurun bir noktadan başlayıp başka bir noktada bitmesinin yanında başlangıç ve bitiş noktalarının aynı olması da rastlanan durumlardan.

Üçüncü çeşit ise kısa parkur yarışı, yani SC (“Short course race”). SC yarışlarında bir parkur 6km’den kısa olmalı, başlangıç ve bitiş sahası aynı yer olabilir. Parkur üzerinde bulunan engeller, inişler çıkışlar tabii oldukları kadar kazma kürekle de yapılmış olabilirler, ama güvenli olmaları şart.

Arazi binişi bisikletleri gerek inişlerde, gerek çıkışlarda kolaylık sağlamaları, hızlı olmaları için hafif oluyorlar. Bunlara örnek olarak sabit kadrolu Scott Scale ve Genius modellerini gösterebiliriz. Arazi binişi yarışlarında son yıllarda henüz tam yayılmamış olsalar da çift süspansiyonlu modeller de kullanılmaya başladılar.

Tipik sabit kadrolu XC bisikleti: Scott Scale
Tipik sabit kadrolu XC bisikleti: Scott Scale
Büyük boyut için tıkla!

çift süspansiyonlu XC bisikleti: Scott Genius
çift süspansiyonlu XC bisikleti: Scott Genius
Büyük boyut için tıkla!

2) Tepe inişi (Downhill - DH)

Tepe inişinin ne olduğu adından da anlaşılıyor zaten. Herşeyden önce en önemli özellik parkurun tamamının iniş olması, yani arada 1m bile çıkış bulunmaması gerekiyor. Hızlı ve teknik gerektiren bölümler bulunmalı, ön plana çıkması gereken özellik binicilerin pedal çevirerek hızlanmayı sağlayan fiziksel kondisyonlarından ziyade teknik olarak bisiklete hakimiyetleri. En uygun parkur uzunluğu olarak 1,5 ile 3,5km arası mesafeler kabul ediliyor.

Tepe inişinden bir sahne
Tepe inişinden bir sahne
Büyük boyut için tıkla!

Tepe inişi bisikletleri haliyle çok yüksek hızlarda, çok ağır darbeleri, atlamaları karşılamak durumundalar. Bu nedenle hafiflik ikinci sırada yer alıyor, ondan önce atlamalara karşı yüksek mesafeli süspansiyonlar, sağlam tekerlekler, kalın kadro boruları kullanılıyor. Bisikletin donanımı yokuş yukarı çıkmaya değil, çabuk hızlanmaya ve yokuş aşağı dengeyi korumaya yönelik oluyor.

Foes tepe inişi bisikleti
Foes tepe inişi bisikleti
Büyük boyut için tıkla!

3) Tepe tırmanışı (Hillclimbing – HC)

Bu da adından ne olduğu anlaşılan bir yarış çeşidi. Noktadan noktaya bir parkurdan oluşan bu yarışta parkurun en az %80’i yokuş yukarı olmak zorunda, rakım olarak düşük noktadan başlayan yarış sürekli yokuş çıkarak yüksek rakımlı diğernoktada son buluyor. Toplu ya da zamana karşı yarışlar için ferdî çıkışlar mümkün.

Tepe tırmanışı bisikletleri tepe inişi bisikletlerinin tam tersi. Haliyle nispeten düşük bir hızla yokuş yukarı çıkarken fazla süspansiyona gerek yok, en önemli özellik bisikletin hafifliği. Bu yüzden nereden ağırlık tasarrufu sağlanabilirse kâr olarak yaklaşılıyor. Bu halleriyle tepe çıkışı bisikletleri arazi binişi bisikletlerine benziyorlar, onların bir derece daha hafifletilmiş modelleri olarak görülebilirler. Ayrıca dik yokuşlarda yardımcı olması için 34’lük bir arka dişli donanıma dahil ediliyor.

4) Dörtlü kros (4-Cross – 4X)

Son yıllarda seyirciye de fazlasıyla hitap ettiği için gittikçe popülerliği artan bir yarış çeşidi de dörtlü kros. Bu yarış aslında tepe inişi üzerine kurulu, sadece birer birer uzun bir parkurda aşağı inmek yerine parkur kısaltılıyor ve yarışmacılar 4’er 4’er çıkış yapıyorlar, yarış eleme usulüyle gerçekleştiriliyor. Bu kısa parkur tepe inişi parkurundan farklı olarak düz kısımlara da sahip, ufak tepelere de. Birinci ve ikinci olanlar bir sonraki tura yükselirken, üçüncü olanlara son bir şans için bir tur yarış hakkı daha veriliyor, dördüncüler ise doğrudan eleniyorlar. Sıralama için gerekli olan ilk turlar dışında zamana karşı yapılan bir yarış değil, bitiş çizgisini ilk kimin geçtiği önemli, dolayısıyla zaman tutulmuyor.

Dörtlü kros tepe inişi üzerine kurulu bir yarış dedik, dolayısıyla burada kullanılan bisikletler de tepe inişi bisikletleri oluyorlar. Bunlar üzerinde kısmen müsabakanın kısalığı, kısmen de arazi koşullarına göre değişiklikler yapılmış olabiliyor.

Dörtlü kros
Dörtlü kros
Büyük boyut için tıkla!

5) İkili Slalom (Dual Slalom – DS)

İkili slalom da son yıllarda giderek taraftarı artan ve seyirciye fazlasıyla hitap eden bir yarış çeşidi. Üç aşağı beş yukarı 4X yarışına benziyor, aradaki fark tek bir parkur yerine birbirine paralel iki ayrı slalom parkurunda iki kişinin birbirine karşı yarışması ve parkurun bir tepe inişi parkuru kadar sert olmaması.

Ikili slalomdan bir sahne
Ikili slalomdan bir sahne
Büyük boyut için tıkla!

İkili slalom bisikletleri haliyle kısa mesafeli bir slalom yarışının gereklerini karşılamak durumunda. Yani bisiklet kolay kontrol edilebilir ve dönüşlerde yeteri kadar çevik olmalı. Ama yine atlamalar içeren ve sert bir ortamda gecen yarışta belirli bir dayanıklılığa sahip olmalı. Bu nedenle ikili slalom bisikletlerinin çok büyük kısmı sabit kadrolu, geometri olarak inişe yönelik bisikletler oluyorlar.

Tipik bir ikili slalom bisikleti
Tipik bir ikili slalom bisikleti
Büyük boyut için tıkla!

6) Etap yarışı (Stage Race – SR)

Etap yarışları diğer yarış çeşitlerine oranla farklı bir yapı içeriyorlar. Zaman ya da puan ile değerlendirilen bu yarışlar herşeyden önce bir günden uzun sürüyorlar. Aynı ya da farklı yarış çeşitlerinde yarışılıyor. Büyük ve küçük etap yarışları olarak ikiye ayrılıyorlar. Büyük etap yarışları 5 ilâ 8 gün sürüyor, bir gün dinlenme buna dahil. kısa etap yarışları ise 3-4 gün sürüyorlar. Her iki yarışın organizasyonuna açılış/sıralama turları da diyebileceğimiz „prolog“ dahil.

Bunlar dışında elbette gerek sayfamızda gerekse dağ bisikleti ile ilgili kaynaklarda sıkça rastlanan diğer kısaltmalar da var. Bunlar sırasıyla OX ve MX. Simdi kısaca bunların ne olduğuna bakalım.

OX “Olympic Cross-Country”, yani olimpik arazi binişinin kısaltması. Haliyle OX denilen kategori aslında bir XC kategorisi, tek farkı bunun olimpik değerlendirmeye tâbi olması.

MX “Marathon Cross-Country”, maraton arazi binişinin kısaltması. Yine bir arazi binişi şekli olan MX’in özelliği mesafe olarak klâsik arazi binişini aşması, yani 100km üzerinde koşulması.

UCI ve dağ bisikletinin bu kapsamda değerlendirilmesi konusuna devam edeceğiz.

2005’ten itibaren geçerli teknik destek kuralları

 

 
Yayın Sponsoru
  Sağlık ve Antrenman

Bisikletle Oryantiring Nedir?
Türkiye, Dağ Bisikleti alanında önemli başarılara imza atmaya başladı. Bunu bir adım öteye taşıyarak Dağ Bisikleti’nin adrenalini ... Devamı » » » 

Bisiklet Sürerken İşaretlerle Haberleşmek

Grup içinde bisiklet sürdüğünüzde, birbirinizi potansiyel tehlikelere karşı uyarmak en temel sorumluluklardan biri olmalı. Çoğu ...
Devamı » » » 

Kapalı Mekanda Antrenmanın Püf Noktaları
Havaların çoğu zaman sıcak seyrettiği ülkemizde bisiklet antrenmanları için genellikle açık havada spor tercih edilmekte. Bir açıd ...
Devamı » » » 

Eki.12 Doping: Hangi Spor, Hangi Ulke, ...
Eki.12 Sporcular İçin Magnezyum
Eyl.12 Hangi Kas Ne Kadar Çalışır?
Mar.11 Yüksek Yoğunluklu İnterval ve La...
Oca.11 Karbon mu Daha Hızlı, Yoksa Çeli...
Tem.10 Yazın Bisiklete Binerken Nelere ...
Ksm.09 Sonbaharda Bisiklet
Tem.09 Fırtınada Ne Yapmalı?
May.09 VO2 Max Testleri
Oca.09 Sezon Dışında Ağırlığı Korumanın...
Oca.09 Kışın Neler Giymeli?
Auğ.08 Sınırların Peşinde
Haz.08 Spor Yaparken Müzik Dinlemeli mi...
Oca.08 Dengeli ve Düzenli Beslenmenin Ö...
Oca.08 Kötü Havalarda Bisiklete Alterna...
Ksm.07 Spor Yapmak İçin Bahaneler
Ksm.07 Kışa Girerken Beslenme Tüyoları
Eki.07 Kadın ve Erkeklerde Kilo Verme
Auğ.07 Sıcakta Bisiklete Binmek
Tem.07 Ne İçmeli, Nasıl İçmeli?
Tem.07 Daha İyi Sürüş İçin Derleme
Haz.07 Yarıştan Önce, Yarış Sırasında v...
Sağlık ve Antrenman Arşivi

 

  Bu yayın 8255 kez okundu.
  Bu siteden yapılacak alıntılarda kaynak gösterilmesi ahlak kurallarına uygun olacaktır. Bu yazı yazarın sorumluluğundadır.
  Hukuki bir durumda MTBTR.com sorumlu tutulamaz.


 

 
  Yarış Dünyasından  |  Atölye  |  Panorama  |  Teknoloji - Donanım  |  Patika  |  Sağlık ve Antrenman  | 
  Biz Kimiz  |  İletişim ve Yardım  |  İnsan Kaynakları

Hukuki Şartlar & Gizlilik Hakları |  mtbtr.com™ 2001 - 2015