Anasayfa
 MTBTR'de Bugün 
 Fotoğraflar 
2014 Bisiklet Katalogu
   
 
 Kurallar   IK   Biz Kimiz   İletişim ve Yardım   Hoş Geldin, üye girişi yapın Üye Girişi
 
25 . Kasım . 2017  
V-fren / Hidrolik Disk / HS33
Fren Çeşitleri

V-fren / Hidrolik Disk / HS33

Derleyen: Cüneyt Kazokoğlu
26.2.2005

Dağ bisikletinde frenler konusu hakkında bugüne kadar çeşitli makaleler yayınladık, forumumuzda da çeşitli tartışmalar geçti. Jant freni mi, disk fren mi, bunların değişik modelleri, markaları, kullanılan farklı teknolojiler… sürekli olarak üzerinde kafa patlatılan konular. Değişik fren sistemlerinin aralarındaki farkları bir süre önce bu sistemleri detaylı olarak inceleyerek açıklığa kavuşturduk.

Jant Frenleri yazımızda jant frenlerinin artı ve eksilerini inceledik, Disk Frenler yazımızda ise günümüzde giderek yaygınlaşan disk frenlerin özelliklerini açıkladık.

Dağ bisikletçiliğinde bugün hâlâ en yaygın olan fren sistemi jant frenleri, V-fren dediğimiz sistem. Mekanik bir sistem olan V-frenlerin en büyük avantajları fiziksel olarak en uygun noktada fren gücünü tekerleğe aktarmaları, yani tekerleğin en dışta kalan kısmında. Buna karşılık hidrolik disk frenlerin hidrolik sistemden kaynaklanan güç artıları ve genel olarak disk frenlerin hava şartlarından bağımsız çalışmaları da göz ardı edilemez gerçekler. Bunlardan ayrı olarak da bir de yine Jant Frenleri yazımızda gösterdiğimiz hidrolik jant frenleri var, iki sistemin iyi yanlarını birleştirmeye çalışan.

Bu yazımızda bilimsel bir şekilde ıslak ve kuru ortamlarda bu üç fren sisteminin, yani V-fren, hidrolik jant freni, ve hidrolik disk frenlerinin artı ve eksilerini birbirleriyle karşılaştıracak, hangi fren hangi durumda nasıl tepki veriyor sorusuna cevap bulacak ve bu sayede umarız fren secimi konusunda okuyucularımıza da yardımcı olacağız. Mekanik disk frenleri Disk Frenler yazımızda da gösterdiğimiz nedenlerden ötürü incelemiyoruz.

Bu incelemede faydalandığımız kaynak Alman Bike dergisinin yaptığı ve sonuçlarını yayınladığı bir araştırmayı temel alıyoruz. Araştırma değişik fren sistemlerinin çalışma özelliklerini alıcılar aracılığı ile bilgisayara aktarıp grafiğini çizen bir program üzerine kurulu. Programda frenlerin çalışması konusunda elciğe verilen güç, bu gücün ne kadar çabuk bir şekilde frene yansıdığı ve ne kadar iyi bir şekilde doz ayarı yapılabildiği, elciği bıraktıktan sonra frenin ne kadar çabuk bir şekilde boşaldığı sorularının yanında frenin ıslak ve kuru ortamlardaki çalışma farkları da ortaya çıkıyor. Aşağıda her üç fren modelinin değişik grafiklerini göstereceğiz, ama bundan önce bu grafiklerin nasıl okunması gerektiğini açıklayalım.

Büyük boyut için tıkla!

Yukarıdaki açıklama grafiğinde görüldüğü üzere çizimlerde yatay eksen freni sıktığımız zaman elciğe verdiğimiz gücü gösteriyor, dikey eksen ise fren gücünü. Çıkış noktası 0 (sıfır) noktası. Fren yapma işlemi esnasında sırasıyla a-b-c-d şeklinde saat yönünün tersinde bir daire çizerek tekrar 0 noktasına geri dönüyoruz.

Kırmızı a çizgisi elciği sıktığımız zaman frenin ne kadar çabuk harekete geçtiğini gösteriyor. Yani a çizgisi ne kadar kısa ise fren elciğe o kadar hızlı tepki veriyor demek.

Mavi b çizgisi frenin gücünün nasıl ortaya çıktığını gösteriyor. Yani bu çizgi ne kadar yassı ise yüksek fren gücü elde etmek için o kadar fazla sıkmak gerekiyor elciği ama bunun iyi yani frenin dozajının kolay olması. Çizgi ne kadar dikse fren o kadar sert bir fren, elciğe biraz dokunma ile yüksek fren gücü elde edilebiliyor. Elbette bu durumun olumsuz yanı dozaj ayarının biraz daha zor olması.

Yeşil c çizgisi elciği bıraktığımız zaman frenin verdiği tepkiyi gösteriyor. Bu çizgi ne kadar kısa ise o kadar iyi. Çünkü bu elciği bırakır bırakmaz frenin boşaldığınaişaret. C çizgisi yukarıda ne kadar uzun bir plato olarak duruyorsa elciği bıraktıktan sonra frenin boşalması o kadar uzun sürüyor demek. Bu durumda frenin dozajı açısından oldukça önemli bir etken.

Sarı d çizgisi ise fren işleyişi açısından önemli değil, frenin tekrar ne kadar çabuk 0 noktasına geri döndüğünü gösteriyor.

Bunun dışında aşağıdaki grafiklerde kırmızı kuru ortamı, mavi ise ıslak ortamı temsil ediyor.

Gelelim şimdi bu grafikleri değişik fren çeşitlerinde incelemeye.

Hidrolik Disk Frenler

Hidrolik disk
Hidrolik disk
Büyük boyut için tıkla!
Hidrolik disk frenlerin grafiği herşeyden önce bir özelliklerini çok açık bir şekilde gösteriyor: Kırmızı ve mavi çizgiler üst üste, yani ıslak ve kuru havalarda hidrolik disk frenler verim kaybı yaşamıyorlar. Grafiğin b çizgisi yatay ve uzun, yani fren dozajı iyi yapılıyor, c çizgisi çok kısa, grafik hemen d çizgisine geçiyor, bu da frenin elciklerin bırakılmasından sonra hemen boşaldığına işaret.

Magura Gustav M hidrolik disk fren
Magura Gustav M hidrolik disk fren
Büyük boyut için tıkla!

V-frenler

V-fren
V-fren
Büyük boyut için tıkla!

V-frenlerde ilk gördüğünüz kuru ve ıslak ortamlardaki çok belirgin verim kaybı. Kuru ortamlarda işin ilginç yani V-frenler hidrolik disklerden daha sert bir tepki veriyorlar, yani yüksek fren güçlerine ulaşmaları için elciklerin daha az sıkılmaları yeterli oluyor. Girişte belirttiğimiz V-frenlerin fiziksel açıdan avantajlı konumları, yani tekerleklerin dış noktasında bulunmalarının olumlu etkisi bu. B çizgisinin daha dik olmasında kendini gösteren bu durum elbette öte yandan frenin doz ayarının daha zor olduğuna işaret. Ayrıca c çizgisi de oldukça uzun, bu da dozaj konusundaki olumsuz bir durum, elcikleri bıraktıktan sonra fren anında boşalmıyor.

Islak ortamlarda ise durum çok değişiyor, burada V-frenlerin verim ve güç kaybı çok açık ortaya çıkıyor. B çizgisi çok yatay ve çok uzun oluyor, yani azamî fren gücüne ulaşmak için elcikleri gerçekten büyük bir güçle sıkmak gerekiyor, ayrıca b çizgisinin sonunda ulaşılan fren gücü de kuru ortamdakinden çok daha az. C çizgisi çok uzuyor, bu durum ıslak ortamda frenin dozaj ayarı özelliğini tamamen kaybettiğine işaret.

Avid Single Digit Ultimate V-fren
Avid Single Digit Ultimate V-fren
Büyük boyut için tıkla!

Hidrolik jant freni – Magura HS33

HS33
HS33
Büyük boyut için tıkla!

Şöyle bir baktığımızda HS33’ün aslında hidrolik diskler ile V-frenlerinin arasında yer aldığı açıkça gözüküyor. Kuru ortamda azamî fren gücüne ulaşmaları hidrolik disklerle aynı sürede oluyor, yani b çizgisi eşit uzunlukta. Bu da HS33’lerin doz ayarı açısından V-frenlerden daha üstün, hidrolik diskler kadar iyi olduklarına işaret. Ayrıca c çizgisi HS33’lerde V-frene oranla daha kısa, yani elcikleri bıraktıktan sonra frenlerin boşalması çok çabuk oluyor.

Islak ortamlarda ise elbette sonuçta jant freni olmaları nedeniyle HS33’ler hidrolik disklerin arkasında kalıyorlar ama en azından V-frenden daha iyi doz ayarı yapılabiliyor, çünkü fren pabuçları hidrolik sistem nedeniyle elciklerin bırakılmasından sonra daha çabuk bir şekilde janttan ayrılıyorlar.

Magura HS33 hidrolik jant freni
Magura HS33 hidrolik jant freni
Büyük boyut için tıkla!

Sonuç olarak fren verimi açısından hidrolik disk frenler en avantajlı konumdalar. Doz ayarı daha kolay yapılıyor, ıslak ve kuru havalardan etkilenmiyorlar. V-frenlerin avantajları kuru havalarda daha çabuk tepki vermeleri, buna karşın ıslak ortamda güç kaybına uğruyorlar. Özellikle mekanik bir sistem olmaları nedeniyle tellerde iyi bakım söz konusu olmadığı takdirde güç kaybı oluyor, iyi bakımda bile sürtünme nedeniyle doz ayarı açısından hidrolik sistemlere oranla zayıflar. HS33’ler ise iki sistemin arasında yer alıyor. Hidrolik sistemleri sayesinde mekanik sistemlerin sürtünmeden kaynaklanan olumsuz yanları burada yok, ama buna karşın jant freninin ıslak ortamlardaki güç kaybı söz konusu. Bu konuda da hidrolik sistemleri nedeniyle V-frenlerden avantajlı konumdalar ama. Ayrıca HS33’ler “tak-unut” felsefesi üzerine kurulmuş, ilk ayar ve düzenli pabuç değişimi dışında hiçbir bakım gerektirmeyen frenler.

 

 
Yayın Sponsoru
  Teknoloji - Donanım

Elektrikli Dağ Bisikletleri Ne Getiriyor?
Elektrikli bisikletler son birkaç yıldır bisiklet dünyasındaki en önemli gelişmelerden sayılıyorlar. Bisiklete binen insan sayısın ... Devamı » » » 

Türkiye Bisiklet Turu Ayakkabılar
“Dost başa bakar, düşman ayağa” derler, 51. yapılan TUR’da yarışan sporcular biz amatörlerin rakibimiz olamaz ama biz yine de ayak ...
Devamı » » » 

Türkiye Bisiklet Turu Bisikletleri

Etixx – Quickstep


Marka / Model: Specialized Venge
Çekiş Sistemi: FSA K-Force Light aynakol / Shi ...
Devamı » » » 

Eki.14 Mavic, Fox, 661, Met ve Scott'ın...
Tem.14 Shimano Ultegra 6800 Testi
Haz.14 SRAM X0 2x10 Grup Testi
Haz.14 MTBTR'de Yazlık Testler
Şub.13 Merida 2013/14 Model Yılı Yenil...
Tem.12 99. Fransa Turu'nda Bisiklet ve ...
Haz.12 Sedona İstanbul Yollarda
Haz.12 Kaskı Doğru Takmak
Auğ.11 3x10 Shimano XT Testi
Tem.11 Mamut Trailers Testi
Nis.11 Shimano'nun İki Yeni Rüzgarlığın...
Şub.11 Specialized bgFit Deneyimi
Tem.10 Değişik Vites Oranları Ne Getiri...
Haz.10 Scott Genius LongTravel, Yeni Sc...
May.10 Sigma Topline 2209
Mar.10 DT Swiss & Schwalbe RideCamp
Ksm.09 Karbon Hakkında Soru-Cevap
Tem.09 AFC Ürünlerini Test Ettik!
Haz.09 Scott'ın 2010 Model Yenilikleri
Şub.09 Shimano'nun Yeni Orta Yolu: SLX
Eki.08 Fox 2009: Dünyanın En İyi XC Kom...
Haz.08 Sigma Sport Powerled Black Testi
Teknoloji - Donanım Arşivi

 

İlgili Linkler:  

yayin   Frenler 2  
yayin   Disk Fren Soruları  

  Bu yayın 27096 kez okundu.
  Bu siteden yapılacak alıntılarda kaynak gösterilmesi ahlak kurallarına uygun olacaktır. Bu yazı yazarın sorumluluğundadır.
  Hukuki bir durumda MTBTR.com sorumlu tutulamaz.


 

 
  Yarış Dünyasından  |  Atölye  |  Panorama  |  Teknoloji - Donanım  |  Patika  |  Sağlık ve Antrenman  | 
  Biz Kimiz  |  İletişim ve Yardım  |  İnsan Kaynakları

Hukuki Şartlar & Gizlilik Hakları |  mtbtr.com™ 2001 - 2015