Anasayfa
 MTBTR'de Bugün 
 Fotoğraflar 
2014 Bisiklet Katalogu
   
 
 Kurallar   IK   Biz Kimiz   İletişim ve Yardım   Hoş Geldin, üye girişi yapın Üye Girişi
 
12 . Aralık . 2017  
Süspansiyonda 2005 Teknolojileri
IT, TST, TAS...

Süspansiyonda 2005 Teknolojileri

Yazar: Cüneyt Kazokoğlu
15.3.2005

Amortisör teknolojisi bugün bir dağ bisikletinin olmazsa olmazlarından. 1987 yılında Bushido, 1988’de Rock Shox’un kurucularından olan Paul Turner ile Bontrager markasına ismini veren Keith Bontrager’in beraber geliştirdikleri ilk prototip ve 1989 yılında Rock Shox ve Dia Compe’nin çıkardığı “Rock Shox 1” ile bisiklet dünyasına giren bu parça bugüne kadar herhalde en fazla geliştirilen donanım.

MTBTR sayfalarında da yer buldukça amortisörlerde her yıl artan özellikleri, teknolojik gelişmeleri inceliyor, yorumluyoruz. Bu yazımızda da 2005 model amortisörlerde kullanılan belli başlı teknolojilere eğileceğiz.

Son yıllarda amortisörlerde tartışılan konulardan biri hava-yay karşılaştırmasıydı. Havalı amortisörlerin ilk serilerindeki progresif tepkileri bugün geliştirilen amortisör teknolojileri sayesinde bertaraf edildi, ki bu sayede bugün havalı amortisörler serbest sürüş sahasına da girmiş durumdalar. Yani yaylı amortisörlerin 300-500g arasında değişen fazla ağırlıklarının karşılığındaki verim üstünlükleri de gittikçe kayboluyor. Öte yandan yaylı amortisörlerin tabii temelde bozulamayacak olmalarını değiştirmiyor bu durum.

Bugün gelinen nokta da amortisörlerdeki teknolojileri iki başlık altında toplamak mümkün. Biz de 2006 model amortisörlerden örnekleriyle bu teknolojileri iki grup altında inceleyeceğiz. Birinci grup sekme yapmayı önleyen teknolojiler, ikinci grup ise amortisörün mesafesini değiştiren teknolojiler. Daha önce bu teknolojilerin bazılarını gerek Yarış Amortisörleri gerekse Değişken Mesafeli Amortisörler yazılarımızda işlemiş, Arka Süspansiyon Teknolojilerini anlattığımız yazımızda “platform” gibi terimlerin ne anlama geldiğini belirtmiştik.

Bu yazımızda bu özelliklerin hâlâ güncel olanlarını değil, ama 2005 model amortisörlerde geliştirilenleri ve ilk olarak kullanılan birkaç teknolojiyi tanıtacağız. Bunlar neler? Sekmeyi önleyen grupta SPV teknolojisi 2005’te “SPV Evolve” adı altında geliştirildi, Rock Shox “Motion Control Damping” ile platform teknolojisine adım attı, Marzocchi bu yıldan itibaren TST’yi (Terrain Selection Technology) piyasaya sürdü. Amortisör mesafesini değiştiren grupta ise yine Marzocchi TAS’ı (Travel Adjustment System) geliştirdi, Manitou ise IT (Infinite Travel) teknolojisini tanıttı. 2004 yılından aynen alınan ve yukarıda bağlantılarını verdiğimiz yazılarımızda tanıttığımız teknolojiler arasında birinci nesil SPV, RTWD, Fox’un Terra Logic’i, Rock Shox’un U-Turn’ü, Marzocchi’nin ETA’sı ve Magura’nın Albert Plus sistemi bulunuyor.

1) Sekmeyi Önleyen Teknolojiler

Yazılarımızı düzenli takip edenler hatırlayacaklardır, amortisörlerde istenilmeyen tepkilerden biri özellikle yokuş yukarı çıkışlarda, ayakta sürülürken amortisörün sürekli olarak sıkışıp açılması. Bunu önlemenin en kolay yolu da konvansiyonel kilitleme. Amortisörde sıkışma ve açılma hızını ayarlayan yağ kartuşları (hidrolik tepme kontrolü varsa) veya pozitif ile negatif hava kartuşları (havalı sistem ise) arasındaki havanın veya yağın hareketi kesilerek amortisör kilitleniyor. Bu teknoloji öyle ya da böyle hâlâ en yaygın ve tutulan teknolojilerden. Öte yandan geliştirilen yeni teknolojiler kilidi gereksiz kılma üzerine kurulular.

SPV, Stable Platform Valve / Evolve

SPV Manitou’nun son yıllarda amortisör pazarında ön sıraya yükselmesinin arkasında yatan önemli nedenlerden biri. Bugün değişik çeşitlerine rastladığımız platform sistemlerinin babası kabul edilen bu sistem Manitou ve Cannondale amortisörlerinde karşımıza çıkıyor. Bir hava kartuşu vasıtasıyla amortisörün hangi sertlikte darbelerden itibaren çalışmaya başlayacağı ayarlanıyor. SPV kartuşuna ne kadar yüksek basınçta hava basılırsa “platform” o kadar yukarı taşınıyor, yani amortisörün tepki verdiği darbe sınırı o kadar yükseltiliyor. Bu da amortisörün elbette sekme yapmamasına, ama ufak çakıl, taş gibi engebelere de tepki vermemesine yol açıyor. Tam tersi şekilde SPV kartuşunda ne kadar düşük hava basıncı kullanılırsa amortisör ufak darbelere de o kadar hassaslaşıyor, ama bu sefer de sekme yapmaya başlıyor. Dolayısıyla SPV kartuşundaki hava basıncı ile ayarlanan bu platform herkese göre değişen, herkesin kendi kullanım stili ve hedefleri doğrultusunda ayarlaması gereken bir özellik. Manitouson yıllarda SPV’yi sadece bir yarış amortisörü özelliği olmaktan çıkarıp belirli bir seviyenin üzerindeki bütün süspansiyon modellerinde kullanmaya başladı. Ayrıca 2005 model amortisörlerle birlikte SPV teknolojisini geliştirerek “SPV Evolve” adı altındaki bir sonraki aşamaya geçti. Bu teknoloji ilk nesil SPV’den kullanılan malzeme (O yüzük yerine teflon yüzük) ve hava basıncı (İlk nesil SPV’nin aksine 35psi altı basınç da mümkün) açısından farklı. Yeni teflon yüzükler dayanıklılığı arttırırken daha düşük basınç amortisörün hassasiyetini arttırarak platformun aşağı çekilmesine olanak tanımış.

SPV Evolve
SPV Evolve
Büyük boyut için tıkla!

Motion Control Damping

Rock Shox’un 2005 model amortisörlerle birlikte başlattığı teknolojik atağının temelinde “Motion Control Damping” sistemi yatıyor. Motion Control sistemi Rock Shox SRAM tarafından alındıktan sonra geliştirilmiş bir sistem. Yağ akışı üzerinden çalışan Motion Control teknolojisinin kalbi birkaç mm.’lik oynama serbestisi ile bu yağ akış hızını ayarlayan ve kesen plastik bir parça. Bu parça sayesinde yağın “Flood Gate” sübabından geçiş hızı ayarlanıyor. Bu sayede üç aşağı beş yukarı Manitou’nun SPV’sine benzer bir etki yaratılıyor. Yalnız bu sistemin en büyük avantajı SPV’nin aksine herhangi bir alet edevat gerektirmemesi. Amortisörlerde sağ bacağın içinde yer alan Motion Control ünitesi bacağın üstündeki Flood Gate ayarı düğmesi ve daha da iyisi gidondaki PopLoc sistemi açık ve kapalı konumlar ile Flood Gate’in kademe kademe ayarlanarak hangi darbe sertliğinden itibaren kapalı konumdan açık konuma geçileceğinin ayarlanmasına imkân tanıyor. Yani Motion Control geliştirilmiş bir platform sistemi, ayrıca PopLoc eki sayesinde bu sistemin gidondan ayarlanması da mümkün.

Motion Control ünitesi
Motion Control ünitesi
Büyük boyut için tıkla!

Flood Gate ayari ve PopLoc
Flood Gate ayari ve PopLoc
Büyük boyut için tıkla!

TST, Terrain Selection Technology

Marzocchi’nin geliştirdiği TST aslında son derece basit bir temele dayanıyor. TST aynı Motion Control’da olduğu gibi yağ akış hızı üzerinden çalışan bir sistem. Yalnız Motion Control ya da SPV gibi kademesiz olarak değil, 5 kademeli geliştirilmiş. Adından da anlaşılacağı üzere hedeflenen değişik arazi koşullarında amortisörün çalışma özelliklerini değiştirebilmek. Bu da amortisörün tepme kontrolü, yani yağ akışını ayarlayarak yapılıyor. 5 kademenin bir ucunda tepe inişi gibi sürüş şekilleri için ayar bulunurken diğer ucunda da yokuşlar vs. için kilitleme seçeneği bulunuyor. Bu iki uç arasında 5 kademeli çalışan bir sistem kısaca TST. Kullanım açısından tek dezavantajı denebilecek özelliği ise gidondan ayar yapılmaması.

TST
TST
Büyük boyut için tıkla!

2) Amortisör mesafesini değiştiren teknolojiler

IT, Infinite Travel

Manitou’nun daha önceki yazılarımızda da belirttiğimiz RTWD, Rapid Travel Wind Down, adı altında geliştirdiği bir mesafe değişim sistemi mevcut. 2005 yılından itibaren bu sistem IT, Infinite Travel da eklendi. RTWD yaylı Manitou modelleri için, IT havalı modeller için geliştirilmiş bir sistem. Uygulaması son derece basit, gidondaki bir elciğe basılıyor, amortisör sıkıştırılıyor, elcik bırakılıyor, amortisör o mesafede kalıyor. Sistemin temelinde birbirine bir sübap ile bağlı iki hava kartuşu yatıyor. Bu sayede ana kartuştaki hava hacmi ikinci kartuşa aktarılmak suretiyle ayarlanabiliyor ve amortisör sıkışıp açılabiliyor. Sistemin en güzel yanlarından biri bu hava basıncının ikinci kartuş aracılığı ile ayarlanması sayesinde amortisörün çalışma ve tepki özelliklerinin değişmiyor oluşu, yani “sertlik” olarak aynı kalıyor amortisör.

IT
IT
Büyük boyut için tıkla!

TAS, Travel Adjustment System

TAS Marzocchi’nin geliştirdiği ama daha çok ince ayar hedefi güdülerek üretilmiş bir sistem. Herşeyden önce Marzocchi’nin çok iyi çalışan ETA ve ECC sistemleri var. TAS sistemi bunlara en olarak ve bunlardan bağımsız olarak 20mm’lik bir mesafe değişimi üzerine kurulu. Yani 120mm’lik bir amortisörü 100mm’ye indirmek gibi. Amortisörün bacağının üzerindeki bir düğme aracılığıyla sağlanan bu 20mm’lik mesafe farkının hedefi dediğimiz gibi ince ayar, bisikletin geometrisinde çabuk değişim ve ön ile arka süspansiyonu yeri geldiğinden birbirine uydurmak. Dolayısıyla Marzocchi aslında mesafe değişiminde geçen yıl tanıttığı ETA ve ECC teknolojilerini kullanmaya devam ediyor.

TAS
TAS
Büyük boyut için tıkla!

TAS ve TST üniteleri
TAS ve TST üniteleri
Büyük boyut için tıkla!

Süspansiyon bisiklet dünyasının en çok geliştirilen sahalarından biri. Sadece bir yay ve elastomer ile başlayan yolculuk bugün çok ilerlemiş durumda ve bu gelişme de yakında biteceğe benzemiyor.

 

 
Yayın Sponsoru
  Teknoloji - Donanım

Elektrikli Dağ Bisikletleri Ne Getiriyor?
Elektrikli bisikletler son birkaç yıldır bisiklet dünyasındaki en önemli gelişmelerden sayılıyorlar. Bisiklete binen insan sayısın ... Devamı » » » 

Türkiye Bisiklet Turu Ayakkabılar
“Dost başa bakar, düşman ayağa” derler, 51. yapılan TUR’da yarışan sporcular biz amatörlerin rakibimiz olamaz ama biz yine de ayak ...
Devamı » » » 

Türkiye Bisiklet Turu Bisikletleri

Etixx – Quickstep


Marka / Model: Specialized Venge
Çekiş Sistemi: FSA K-Force Light aynakol / Shi ...
Devamı » » » 

Eki.14 Mavic, Fox, 661, Met ve Scott'ın...
Tem.14 Shimano Ultegra 6800 Testi
Haz.14 SRAM X0 2x10 Grup Testi
Haz.14 MTBTR'de Yazlık Testler
Şub.13 Merida 2013/14 Model Yılı Yenil...
Tem.12 99. Fransa Turu'nda Bisiklet ve ...
Haz.12 Sedona İstanbul Yollarda
Haz.12 Kaskı Doğru Takmak
Auğ.11 3x10 Shimano XT Testi
Tem.11 Mamut Trailers Testi
Nis.11 Shimano'nun İki Yeni Rüzgarlığın...
Şub.11 Specialized bgFit Deneyimi
Tem.10 Değişik Vites Oranları Ne Getiri...
Haz.10 Scott Genius LongTravel, Yeni Sc...
May.10 Sigma Topline 2209
Mar.10 DT Swiss & Schwalbe RideCamp
Ksm.09 Karbon Hakkında Soru-Cevap
Tem.09 AFC Ürünlerini Test Ettik!
Haz.09 Scott'ın 2010 Model Yenilikleri
Şub.09 Shimano'nun Yeni Orta Yolu: SLX
Eki.08 Fox 2009: Dünyanın En İyi XC Kom...
Haz.08 Sigma Sport Powerled Black Testi
Teknoloji - Donanım Arşivi

 

İlgili Linkler:  

kurum   Manitou  
kurum   Rock Shox  
kurum   Marzocchi  
haber   2007 - Varan 2  

  Bu yayın 4306 kez okundu.
  Bu siteden yapılacak alıntılarda kaynak gösterilmesi ahlak kurallarına uygun olacaktır. Bu yazı yazarın sorumluluğundadır.
  Hukuki bir durumda MTBTR.com sorumlu tutulamaz.


 

 
  Yarış Dünyasından  |  Atölye  |  Panorama  |  Teknoloji - Donanım  |  Patika  |  Sağlık ve Antrenman  | 
  Biz Kimiz  |  İletişim ve Yardım  |  İnsan Kaynakları

Hukuki Şartlar & Gizlilik Hakları |  mtbtr.com™ 2001 - 2015