Anasayfa
 MTBTR'de Bugün 
 Fotoğraflar 
2014 Bisiklet Katalogu
   
 
 Kurallar   IK   Biz Kimiz   İletişim ve Yardım   Hoş Geldin, üye girişi yapın Üye Girişi
 
25 . Kasım . 2017  
Tek Vitesin Cazibesi
Singlespeed

Tek Vitesin Cazibesi

Yazar: Cüneyt Kazokoğlu
25.4.2005

Günümüzde dağ bisikletinde standart 27 vites. Ancak bu duruma aldırış etmeksizin kendi yolundan giden bir zümre var dağ bisikletçileri arasında, tek vites, „Singlespeed“ tutkunları. Tek vitesli bisikletler, adı üstünde, önde bir dişli, arkada bir dişli olacak şekilde sabit bir vites oranı ile kullanılan bisikletler. Bisiklet teknolojisinin sürekli olarak geliştiği, her geçen gün bir başka yenilik ile karşılaştığımız bir dönemde tek vitesli bisiklet biraz eskiye özlem ifadesi, biraz da gittikçe teknolojiye bağımlı hale gelen bu sporda teknolojiye bir başkaldırış. Vites değiştirmeyi düşünmeden, sadece pedal çevirmeye konsantre olarak, yokuşları, inişleri gerçekten „hissederek“ bisiklet kullanmak herhalde neredeyse hepimizin çocukluk günlerinde bisiklete binmeyi öğrenirken yaşadığı, ama sonra ilk vitesli bisikletle unuttuğu bir duygu. Bu nedenlerden ötürü düzenlenen yarışlar, hatta dünya şampiyonası (evet, tek vitesin de dünya şampiyonası var) bir şenlik havasında, dağ bisikletinin ilk kurulduğu günleri bir gönderme yapacak şekilde geçiyorlar. Tek vites camiasının en fanatik bölümü yine bu nedenle bisikletlerdeki serbest düzeneği de söküp sürekli olarak pedal çevirmek zorunda bırakıyorlar kendilerini.

Tipik bir tek vitesli bisiklet
Tipik bir tek vitesli bisiklet
Büyük boyut için tıkla!

İşin duygusal yanı bu. Nostaljiyi bırakıp konunun teknik taraflarına eğilmek gerek biraz da. Çünkü bisikletin arkasından 9’lu kaseti çıkarıp yerine bir dişli takıp, önde de tek dişlili bir aynakol seti bulunca tek vitesli bisiklet yaratılmıyor maalesef, bu işin de kendine özgü incelikleri var. Herşeyden önce baştan belirtmek gerekirse camianın en „deli“lerinin yaptığı üzere serbest düzeneği bir kenara atmak belki sürekli olarak asfalt üzerinde iniş çıkış olmadan kullanılıyorsa olabilecek, ama dağ bisikletçiliğinde gerek arazide bisikletin kontrolü, gerekse inişlerdeki yüksek hız nedeniyle tercih edilmemesi gereken bir durum.

Tek vites deyince bisiklette üç tane ana bölge var üzerinde durulması gereken. Bunlar arka göbek, bisikletin kadrosu (ve buna bağlı ek parçalar) ve aynakol-arka dişli. Sırasıyla bunlara bir bakalım.

Arka göbek

Haliyle tek vitesli bisikletlerde arka göbekte kaset dişli genişliğinde bir bölgenin olması gerekmiyor. Dolayısıyla kullanılabilecek arka göbeklerin çeşidi de artıyor. Herşeyden önce bildiğimiz arka göbeklerden kaseti çıkarıp yerine tek dişli takma yolu eldeki bisikleti tek vitese çevirmek için en ucuz ve basit yöntem. Elbette zincir hattını düzgün tutmak için arkadaki dişlinin konumu önemli. Tek dişlinin dokuz dişlinin çıktığı yere gireceği göz önüne alınırsa burada oldukça fazla halka kullanmak ve dişlinin sağ ve solunu doldurmak gerektiği ortaya çıkar. Bunun tabii bir avantajı var, önde aynakol değiştiği takdirde arkadaki dişlinin konumunu rahatlıkla halkaların yerini değiştirerek öndeki ayna dişlisi ile düzgün bir hat oluşturacak şekilde belirlemek mümkün. Ayrıca Surly firmasının ürettiği Fixxer tarzı ek parçalar sayesinde Shimano göbekleri serbest düzenekli veya serbest düzeneksiz tek vites göbeklerine çevirmek de gayet kolay.

Surly Fixxer
Surly Fixxer
Büyük boyut için tıkla!

Benzer ürünlerden biri de örneğin Atomlab’in mesafe halkalarıyla beraber hazır olarak sunulan tek vitese çevirme sistemi. Ayni şekilde White Industries, DRM gibi markalar da bu tarz ürünler sunuyorlar.

Atomlab tek vites seti
Atomlab tek vites seti
Büyük boyut için tıkla!

İkinci bir yöntem olarak elbette tek vites göbekleri kullanmak zikredilebilir. Tek vites camiasının giderek büyümesi karşısında çeşitli üreticiler tek vitese ve dağ bisikleti kadrosunun arka genişliğine uygun göbekler üretmeye başladılar. BMX bisikletleri için üretilen ve dağ bisikletlerinin arka genişliğine uygun göbekler de bu kategoriye giriyorlar.

Surly tek vites göbekleri
Surly tek vites göbekleri
Büyük boyut için tıkla!

Son olarak „flip-flop“ tabiredilen iki taraflı göbekler var ki, bunlar temelde tek vitesli bisikletler için üretilmiş göbekler grubuna giriyorlar. Bunların ya bir tarafında serbest düzenek var, diğer tarafında ise bu da kaldırılmış durumda, ya da iki tarafta farklı dişliler kullanarak birden fazla vites oranını “taşımak” mümkün.

"Flip-Flop" göbek
"Flip-Flop" göbek
Büyük boyut için tıkla!

Bisikletin kadrosu

Tek vites için dikkat edilmesi gereken konulardan biri bisikletin kadro yapısı, daha da detaya inmek gerekirse kadronun arka göbeğin oturduğu kancası. Günümüzde üretilen bisikletlerde bu kancanın ucu aşağı doğru açık olacak şekilde, yani dikey bir yön söz konusu. Tekerleği takarken yukarı doğru çekiyoruz.

Dikey kanca
Dikey kanca
Büyük boyut için tıkla!

Tek vitesli bisikletlerde ise önemli olan noktalardan biri zincir gerginliği. Vitesli bir bisiklet kullanıyorsak arka attırıcının yayı zinciri gergin tutmaya yarıyor. Tek vitesli bisiklette ise böyle bir yay yok. Bu yüzden gerek değişik dişli kombinasyonlarında, gerekse zincirin uzaması nedeniyle zincirin sarkması ve bunun sonucu olarak da sarsıntılarda dişlilerden düşmesi, sekmesi gibi durumlar ortaya çıkıyor. Dolayısıyla tek vitese uygun yapılmış bisiklet kadrolarında bu kanca aşağı doğru değil, geriye doğru açık olacak şekilde tasarlanmış. Bu sayede zincirin gerginliği rahatlıkla ayarlanabiliyor.

Arkaya yönelik kanca
Arkaya yönelik kanca
Büyük boyut için tıkla!

Peki kancası arkaya doğru açık olmayan kadrolarda ne yapmalı? Kancası aşağı doğru açık olan kadroları tek vitese çevirmek için zincir gergileri üretiliyor. Bunların da değişik modelleri var. Bir zincir gergisi için en basit yöntem eski bir arka attırıcı kullanmak. İşlevini iptal ettikten sonra rahatlıkla bir zincir gergisi görevini görebiliyor arka attırıcılar.

Eski vitesten zincir gergisi
Eski vitesten zincir gergisi
Büyük boyut için tıkla!

İkinci bir imkân ise çeki borusu üzerinde ileri geri oynatılabilen ve bu şekilde zincirin gerginliğinin de ayarlanabildiği bir zincir gergisi.

Son olarak nispeten pahalı ama şık bir yöntem olan ve arka attırıcının monte edildiği yere takılan tek vites için üretilmiş zincir gergileri var.

Surly zincir gergisi
Surly zincir gergisi
Büyük boyut için tıkla!

Bunun dışında yine yatay olan, ama arkaya doğru değil, öne doğru açık olan kancalar da mevcut. Bunlar da kısmen zincirin gerilmesine imkân tanıyorlar.

Öne yönelik yatay kanca
Öne yönelik yatay kanca
Büyük boyut için tıkla!

Ayrıca White Industries firmasının aşağı açık kancalı bisiklet kadrolarını tek vitese çevirmek için ürettiği ve zincirin gerilmesini mümkün kılan „Eccentric Hub“ da bir çözüm.

White Industries Eccentric göbek
White Industries Eccentric göbek
Büyük boyut için tıkla!

Ön ve arka dişliler

Haliyle tek vitesli bisikletlerde vites oranı ön ve arka dişliler aracılığı ile sağlanıyor. Dolayısıyla kullanılacak arazi göz önünde bulundurularak dişli seçimi yapılması gerek. Örneğin tek vitesli bisiklet ile tepe çıkışı yarışlarına katılan Marcel Hahn önde 30, arkada 42 dişli bir tertip kullanıyor.

Dik yokuşlar icin 40 dişli
Dik yokuşlar icin 40 dişli
Büyük boyut için tıkla!

Aynı şekilde genelde düz yolda biniliyorsa önde yine 30-36 arası değişen bir dişli ile arkada (yukarıda değindiğimiz BMX’lerde de kullanılan) 14-18 dişli bir tertip en uygunu sayılıyor. Elbette bu oranlar herkes için değişen, herkesin kendine göre bulması gereken değerler. Zincir gerginliğinin ayarlanabildiği bir bisiklette rahatlıkla araziye göre dişli değişimi yapabilmek de mümkün.

White Industries Eno Single dişli
White Industries Eno Single dişli
Büyük boyut için tıkla!

Tek vites dağ bisikletinin saf, katıksız, sadece pedal çevirme ve frene basma üzerine kurulu bir sekli. kullanılan vites oranları, hangi tür zincir gergisi kullanıldığı bir kenara bırakılırsa bisiklet dediğimiz taşıtı tekrar ilk günlerindeki gibi yaşamak için en azından denemelik de olsa binilmesi insanda hoş duygular yaratıyor.

Not: Siyah beyaz iki resim singlespeed.net sayfasından.

 

 
Yayın Sponsoru
  Teknoloji - Donanım

Elektrikli Dağ Bisikletleri Ne Getiriyor?
Elektrikli bisikletler son birkaç yıldır bisiklet dünyasındaki en önemli gelişmelerden sayılıyorlar. Bisiklete binen insan sayısın ... Devamı » » » 

Türkiye Bisiklet Turu Ayakkabılar
“Dost başa bakar, düşman ayağa” derler, 51. yapılan TUR’da yarışan sporcular biz amatörlerin rakibimiz olamaz ama biz yine de ayak ...
Devamı » » » 

Türkiye Bisiklet Turu Bisikletleri

Etixx – Quickstep


Marka / Model: Specialized Venge
Çekiş Sistemi: FSA K-Force Light aynakol / Shi ...
Devamı » » » 

Eki.14 Mavic, Fox, 661, Met ve Scott'ın...
Tem.14 Shimano Ultegra 6800 Testi
Haz.14 SRAM X0 2x10 Grup Testi
Haz.14 MTBTR'de Yazlık Testler
Şub.13 Merida 2013/14 Model Yılı Yenil...
Tem.12 99. Fransa Turu'nda Bisiklet ve ...
Haz.12 Sedona İstanbul Yollarda
Haz.12 Kaskı Doğru Takmak
Auğ.11 3x10 Shimano XT Testi
Tem.11 Mamut Trailers Testi
Nis.11 Shimano'nun İki Yeni Rüzgarlığın...
Şub.11 Specialized bgFit Deneyimi
Tem.10 Değişik Vites Oranları Ne Getiri...
Haz.10 Scott Genius LongTravel, Yeni Sc...
May.10 Sigma Topline 2209
Mar.10 DT Swiss & Schwalbe RideCamp
Ksm.09 Karbon Hakkında Soru-Cevap
Tem.09 AFC Ürünlerini Test Ettik!
Haz.09 Scott'ın 2010 Model Yenilikleri
Şub.09 Shimano'nun Yeni Orta Yolu: SLX
Eki.08 Fox 2009: Dünyanın En İyi XC Kom...
Haz.08 Sigma Sport Powerled Black Testi
Teknoloji - Donanım Arşivi

 

İlgili Linkler:  

yayin   Tek Vitesle Alpler Üzerinde  
kurum   White Industries  
kurum   Surly Bikes  
kurum   Atomlab  
yayin   Single Speed  
haber   Tek Vites + Cyclo-Cross  

  Bu yayın 20726 kez okundu.
  Bu siteden yapılacak alıntılarda kaynak gösterilmesi ahlak kurallarına uygun olacaktır. Bu yazı yazarın sorumluluğundadır.
  Hukuki bir durumda MTBTR.com sorumlu tutulamaz.


 

 
  Yarış Dünyasından  |  Atölye  |  Panorama  |  Teknoloji - Donanım  |  Patika  |  Sağlık ve Antrenman  | 
  Biz Kimiz  |  İletişim ve Yardım  |  İnsan Kaynakları

Hukuki Şartlar & Gizlilik Hakları |  mtbtr.com™ 2001 - 2015