Anasayfa
 MTBTR'de Bugün 
 Fotoğraflar 
2013 Bisiklet Katalogu
İkinci El
Piyasadan
 
 Kurallar   IK   Biz Kimiz   İletişim ve Yardım   Hoş Geldin, üye girişi yapın Üye Girişi
 
18 . Eylül . 2014  
Lastik Patlaması Kader mi?
Patlama Çeşitleri ve Çareleri

Lastik Patlaması Kader mi?

Yazar: Cüneyt Kazokoğlu
26.6.2005

Lastik patlaması herhalde bisiklete binenlerin canını sıkan olayların arasında başta gelir. Bunda elbette başa gelebilecek en çetrefilli arıza olmasından ziyade en çok başa gelen sorun olmasının da payı var. Peki lastik patlaması kader mi? Elbette bir yere kadar, ne de olsa bugüne kadar lastiği patlamamış dağ bisikletçisi yoktur, denebilir ki “lastiktir, patlar”. Ama senede, iki yılda bir patlatmak var, haftada 3 defa patlatmak var. Lastikler konusunda da belirli noktalara dikkat edildikten sonra lastik patlaması konusunda fazla kuruntulanmaya gerek kalmıyor.

Lastik patlamalarının nasıl önleneceğini isterseniz lastik patlamalarının değişik çeşitleri kapsamında ele alalım:

1) Frenden ısınma veya sübap kopması

Daha önce Jant Frenleri yazımızda da belirttiğimiz üzere fren tekniği özellikle inişlerde lastik patlamasına davetiye çıkarabilen bir unsur. Jant freninde yokuşlarda sürekli olarak fren yapmak, jantın fazlasıyla ısınmasına, bu ısının da iç lastiği patlatmasına neden oluyor. Dolayısıyla çaresi çok basit, kısa aralıklarla ama sert fren yapmak, arada jantın rüzgârla soğumasına imkân tanımak ve bu sayede iç lastiği patlatacak kadar ısınmasını önlemek.

Bir başka patlama nedeni de Lastik ve iç lastik soruları yazımızda da işlediğimiz üzere dış ve iç lastiğin jant freninde fren esnasında dönerek sübabın kopmasına yol açmasıdır. Bu konuda en uygun çare zaten o yazıda da etraflıca anlattığımız üzere pudra kullanmaktır.

2) Janttan gelen patlama

Çokça rastlanan lastik patlatma hadiselerinden biri de bantsız ya da iyi bantlanmamış jantlardan kaynaklanan patlamadır. Elbette jant tellerinin vidaları üzerleri bant ile kaplanmadığı takdirde iç lastiğin patlamasına neden olurlar. Kezâ kullanılan bant jantın genişliğinden inceyse tam olarak jantı kaplamaz, ayrıca kullanılan bandın kayması da yaşanan durumlardandır. Buna karşı alınacak önlem de gayet basit, kaliteli bir jant bandı ile jantı kaplamak ve bu jant bandının gereğinden dar olmamasına ve düzgün oturmasına dikkat etmek.

Kaliteli jant bandı
Kaliteli jant bandı
Büyük boyut için tıkla!

Kaymış veya ince jant bandı
Kaymış veya ince jant bandı
Büyük boyut için tıkla!

Doğru yerleştirilmiş bant
Doğru yerleştirilmiş bant
Büyük boyut için tıkla!

Buraya kadar saydığımız iki patlak çeşidini fazla sık rastlanmayan grup olarak nitelendirebiliriz. Sonuçta iyi bir ustanın elinden çıkmış bir jantta elbette kaliteli bir jant bandı bulunacaktır, fren stilini geliştirmiş (ya da disk frenlere sahip) bir kullanıcı da bütün yokuş boyunca elleri frende inmeyeceği için jantlarının ısınmasına olanak tanımayacaktır.

Gelelim asıl iki patlak nedenine ve bunların sıradan ve basit ya da alternatif çarelerine.

3) Yabancı cisimlerden kaynaklanan patlak

En çok rastlanan patlak çeşidi herhalde budur. Elbette dağ bisikleti ormanda, arazide yapıldığı için lastiklere diken saplanması, asfaltta biniliyorsa da lastiklerin kırık cam, çivi gibi parçalarla temas edip bunların dış lastiği geçip iç lastiği delmesi ile patlama mümkündür.

4) Yılan ısırığı - "snakebite"

Yılan ısırığı özellikle nispeten düşük basınçlarda basa gelen bir hadisedir. Yüksek hızda tekerleğin keskin kenarlı bir kayaya çarpması sonucu dış ve iç lastikler kaya ve jant arasında ezilirler. Bu ezilme fazla sert olduğu takdirde iç lastik jantın iki kenarı ile kaya arasında ezildiği noktalarda yırtılır. Bu görüntü aynı bir yılanın iki dişi ile ısırılmışa benzediği için yılan ısırığı tabir edilir.

Tipik "snakebite" durumu
Tipik "snakebite" durumu
Büyük boyut için tıkla!

Sıradan Çözümler

Peki bu iki tip patlağa karşı alınacak önlem yok mu? Elbette var. Birincisi doğru hava basıncı. Lastikteki hava basıncı ne kadar düşük olursa lastiğin yabancı bir cisim ile teması sonrasında patlaması ya da yılan ısırığına maruz kalması ihtimali o kadar yüksektir. Elbette lastikleri "taş gibi" yapacak kadar şişirmenin de manası yok. Nispeten düşük hava basıncının özellikle arazide çok daha faydalı olduğunu daha önce yazmıştık. Dolayısıyla dikkat edilecek nokta, sürücü ağırlığı da göz önünde bulundurularak uygun hava basıncını bulabilmek. Gereğinden düşük hava basınçlı bir lastik yabancı cisim girmesini kolaylaştıracağı gibi, yılan ısırığıgibi durumlarda patlamanın yanında jantın da zarar görmesine yol açabilir.

Bunun yanında yine çokça yapılan bir yanlış da her ne pahasına olursa olsun lastikleri hafifletmektir. Daha önce sayfamızda da işlediğimiz gibi bir bisiklette yüksek verim alınan hafifletme tekerleklerden başlar. Dolayısıyla 500g'lık bir lastik ile 650g'lık bir lastik arasındaki fark özellikle hızlanma anında rahatlıkla fark edilir. Ancak bu noktada elbette daha hafif lastiklerin -hele de çok hafif lastiklerin- bu hafifliklerine yabancı cisim girmesine karşı daha zayıf olduklarını unutmamak gerek. Haliyle bir diken 440g’lık bir lastiği 600g’lık bir lastikten çok daha kolay delecektir. Elbette marka ve modele göre istisnalar olmakla birlikte temel olarak hafif lastiklerin patlamaya daha uygun olduğu kesindir.

Büyük boyut için tıkla!

Kezâ iç lastikler için de aynı şey geçerlidir. 90g’lık bir iç lastik doğal olarak 150g’lık bir iç lastikten daha kolay delinir. Ve lateksten yapılmış iç lastikler butilden yapılmış iç lastiklere göre daha yüksek direnç gösterirler. Dolayısıyla sürekli patlamadan şikayet ediliyorsa iç lastiği nispeten orta ağırlıkta bir lateks model ile değiştirmek doğru bir adım olacaktır.

Buraya kadar sıradan çözümler. Bu çözümler dahilinde, yani yeterli bir hava basıncı, ortama uygun bir dış ve iç lastik ile rahatlıkla lastik patlamasını nadir bir hadise yapabilirsiniz.

Alternatif Çözümler

Gelelim alternatif çözümlere. Alternatif çözümler genelde biraz „mucize ilaç“ tadı taşımakla birlikte kısmen oldukça etkilidirler.

Bunlardan birincisi patlamayan yeşil lastiktir. Bu konuya fazla eğilmeye lüzum yok, daha önce Tutunamayanlar yazımızda bu tip lastiklerin niçin fazla yayılmadığını anlatmıştık.

Bir diğer yöntem patlamaya karşı bant. Bu tip bantlar, örneğin Mr. Tuffy ya da ProLine markalarının, dış lastiğin iç tarafına yerleştirilerek dış ve iç lastik arasında koruyucu bir katman oluştururlar ve bu sayede yabancı cisim girmesini önlerler.

Mr. Tuffy koruyucu bant
Mr. Tuffy koruyucu bant
Büyük boyut için tıkla!

Koruyucu bant
Koruyucu bant
Büyük boyut için tıkla!

Lastik patlaması konusunda son zamanların „mucizevî ilacı“ spreyler, bunlar ikiye ayrılıyor, önleyici spreyler, tıkayıcı spreyler. Önleyici spreyler arasında ülkemizde de bulunan Slime başta gelen ürünlerden. Bu spreyler lastik sağlam haldeyken iç lastiğe doldurularak herhangi bir delinme durumunda deliği tıkamaya yararlar. Örneğin Atlantic markasının spreyi ise lastik patladıktan sonra iç lastiğe sıkılıp akabinde iç lastiğin şişirilmesi ile deliği tıkar. Bu tip patlak sonrası spreyler bugün otomotiv sektöründe de yedek lastiğin yerini almakta.

Spreyler
Spreyler
Büyük boyut için tıkla!

Elbette her „mucize ilaç“ pazarlamasında bir de anlatılmayan madalyonun diğer yüzü vardır. sıradan çözümlerde değil ancak bu „alternatif“ çözümlerde de bu nokta kendini ağırlık olarak gösterir.

Yukarıda belirttik, bisiklette hafifletme işleminden en yüksek verim tekerleklerden, bunlarda da en dış kısımdan alınır. Yani iç ve dış lastiklerden. Dolayısıyla dağ bisikleti ne kadar gezi bisikletinden uzaklaşıp sportif olarak kullanılırsa tekerlek ağırlığı o kadar önem taşır. Tekerlek seti başına 100g’lık bir hafifleme kendini gerek kullanım çevikliğinde, gerekse ve herşeyden önce hızlanmada kendini belli eder. Döner kütle olan tekerlekler ne kadar hafif olursa bisiklet o kadar çabuk hızlanır. Önümüzdeki bültenlerde tekerleğin hafifliği konusunda bir deney içeren yazımız da gelecek.

Sonuç olarak şu söylenebilir ki, her bisikletçinin kullandığı saha, kullanma amacı, bisikletten beklentisi farklıdır. Dolayısıyla iç ve dış lastik arasına yerleştirilen şerit olsun, önleyici veya patlak sonrasında sıkılan sprey olsun, her türlü patlak önleme şeklinin hitap ettiği kullanıcılar elbette vardır. Ancak patlakları önlemenin en basit yolu uygun iç ve dış lastik ile uygun hava basıncıdır. Bu şekilde kasten dikenlerin arasında, kasten cam kırıklarının arasına girilmediği takdirde lastik patlamaz. Bunun ötesinde de mantıklı olan herkesin ihtiyacı ve bisikleti kullanım tarzı doğrultusunda karar vermesidir.

Lastikler hakkında herşey

Lastik ve iç lastik soruları

Lastik tamiri

 

 
Yayın Sponsoru
  Teknoloji - Donanım

Shimano Ultegra 6800 Testi
Geçtiğimiz sene 6700 Ultegra donanımlı yeni bir bisiklet almıştım. Yaklaşık 1500km kullanmıştım ki Shimano’dan 2014’ün ilk ayların ... Devamı » » » 

SRAM X0 2x10 Grup Testi
Dağ bisikletinde standart bir 3x9 vites kombinasyonu terk edileli ve değişik kombinasyonları kullanılmaya başlanalı çok oldu. İlk ...
Devamı » » » 

MTBTR'de Yazlık Testler
Haziran ayı ile beraber MTBTR’de iki tane büyük teste başlıyoruz. Bir dağ, bir yol grubunu sezon boyunca “uzun süreli teste” tabi ...
Devamı » » » 

Şub.13 Merida 2013/14 Model Yılı Yenil...
Tem.12 99. Fransa Turu'nda Bisiklet ve ...
Haz.12 Sedona İstanbul Yollarda
Haz.12 Kaskı Doğru Takmak
Auğ.11 3x10 Shimano XT Testi
Tem.11 Mamut Trailers Testi
Nis.11 Shimano'nun İki Yeni Rüzgarlığın...
Şub.11 Specialized bgFit Deneyimi
Tem.10 Değişik Vites Oranları Ne Getiri...
Haz.10 Scott Genius LongTravel, Yeni Sc...
May.10 Sigma Topline 2209
Mar.10 DT Swiss & Schwalbe RideCamp
Ksm.09 Karbon Hakkında Soru-Cevap
Tem.09 AFC Ürünlerini Test Ettik!
Haz.09 Scott'ın 2010 Model Yenilikleri
Şub.09 Shimano'nun Yeni Orta Yolu: SLX
Eki.08 Fox 2009: Dünyanın En İyi XC Kom...
Haz.08 Sigma Sport Powerled Black Testi
Haz.08 Scott Plasma, Addict Cyclocross,...
Mar.08 29 İnç Tekerlekli Bisikletler
Ara.07 Bilgisayar Destekli Bisiklet Tas...
Ksm.07 Rock Shox SID 1997-2007
Teknoloji - Donanım Arşivi

 

  Bu yayın 11210 kez okundu.
  Bu siteden yapılacak alıntılarda kaynak gösterilmesi ahlak kurallarına uygun olacaktır. Bu yazı yazarın sorumluluğundadır.
  Hukuki bir durumda MTBTR.com sorumlu tutulamaz.


 

 
  Peloton  |  Atölye  |  Panorama  |  Teknoloji - Donanım  |  Patika  |  Sağlık  |  Sürüş Teknikleri  |  Yarış Dünyasından  |  mtb parkı: BELGRAD  | 
  Biz Kimiz  |  İletişim ve Yardım  |  İnsan Kaynakları

Hukuki Şartlar & Gizlilik Hakları |  mtbtr.com™ 2001 - 2014