Anasayfa
 MTBTR'de Bugün 
 Fotoğraflar 
2014 Bisiklet Katalogu
   
 
 Kurallar   IK   Biz Kimiz   İletişim ve Yardım   Hoş Geldin, üye girişi yapın Üye Girişi
 
21 . Ağustos . 2019  
Tekerlek ve Göbeği Birleştiren Parçalar
Mandallı Mil-Sokma Mil

Tekerlek ve Göbeği Birleştiren Parçalar

Derleyen: Cüneyt Kazokoğlu
16.8.2005

Dağ bisikleti üzerinde pek de dikkat edilmeyen, dağ bisikletçilerinin çok büyük çoğunluğunun ömür boyu değiştirmedikleri, dokunmadıkları, lâkin oldukça cefâkeş bir hayat süren parçalardan biri de önde ve arkada tekerlekleri amortisör ile kadroya sabitlemeyi mümkün kılan mandal ve mil sistemleridir (İngilizce Quick Release, QR).

Mandal sistemleri genelde bisikletle gelirler, üzerlerinde fazla düşünülmez. Oysa zemin üzerindeki her engebeyi ilk karşılayan tekerlek ile engebeyi „emen“ amortisör arasındaki bağlantı olan mandal ve mil ikilisi bütün yükü kaldırmak zorundadır. Kezâ virajlı yollarda bisikletlerin en zayıf noktalarından biridir mandal ve mil ikilisi, sürekli olarak eğilmeye çalışan amortisörü sabit tutmaya çalışırken üzerlerine binen yükü fazla anlatmaya lüzum yok herhalde.

Bu yazımızda değişik mandal ve mil modellerine bakacağız, ayrıca bisikletin bu nispeten zayıf noktalarından biri için geliştirilmiş sokma mil sistemini ve bu sistemin bir sonraki adımı olan Rock Shox’un geliştirdiği Maxle ile ADP Engineering şirketinin DT Swiss göbekler için geliştirdiği TAS (Thru Axle System) tasarımını inceleyeceğiz.

Mandallı mil sistemleri

Bugün kesin olarak dağ bisikletçiliğinden en çok kullanılan sistem sıradan mandal ve mil sistemi. Bu sistemin en büyük avantajı elbette kolay sökülüp takılması.

Mil sistemlerinde önemli olan şey sistemin özellikle virajlarda yana yatınca karşımıza çıkan eğilme sonucu esnemeye karşı ne kadar dirençli olduğu. Mandallı mil sistemlerinde esnemeye karşı direnç mandalın ne kadar sıkı kapandığı ile doğru orantılı. Yani mandalı ne kadar sıkarsak esneme direnci de o kadar yükseliyor. Elbette bu konuda dikkat edilecek nokta mandalın fazla sıkıldığı takdirde özellikle Shimano gibi açık yataklı göbeklerde hasara yol açabileceği. Yani bir orta yol bulmak elzem. Dikkat edilmesi gereken mandalın 45-90° arasında sıkışmaya başlaması, yani çok sıkı ya da çok gevşek kapanmamasına özen göstermek gerekiyor. Elbette ne kadar sert sıkılırsa esnemeye o kadar dayanıklı olacaktır ancak dediğimiz gibi bu sefer de açık yataklı göbeklere zarar verme durumu söz konusu.

FSA Scatto
FSA Scatto
Büyük boyut için tıkla!

Yapılan testler gösteriyor ki genel olarak mandallı sistemler amortisörde 1°’lik dönme için 18 ilâ 22Nm arasında güce ihtiyaç duyuyorlar. En sağlam modeller arasında Shimano XT, Mavic, FSA Scatto’yu saymak mümkün.

Mavic mandal sistemi
Mavic mandal sistemi
Büyük boyut için tıkla!

Mandallı milli sistemlerin sokma mil sistemlerine olan bir diğer avantajları da elbette hafiflikleri. Kolay sökülüp takılmaları, hafiflikleri ve aslında bir diğer önemli üstünlük olan her amortisöre takılabilir olmalarıyla birleşince mandallı mil sistemlerinin bugün neden bu derece yaygın olduğunu anlamak zor değil.

Shimano XT
Shimano XT
Büyük boyut için tıkla!

Öte yandan mandallı mil sistemlerinin elbette eksileri de var. Bunlardan en önemlisi belirli bir kullanım tarzının üzerinde açıkça yetersiz olmaları. Tepe inişi, serbest sürüş gibi yüksek hızda çok sert darbelerin söz konusu olduğu ve amortisörün esnemezliğinin çok önemli bir ol oynadığı ortamlarda mandallı miller kelimenin tam anlamıyla zayıf kalıyorlar. Herseyden önce belirli bir sertlikten sonra sıkılmaları mümkün değil, yani nazarî olarak aslında esnemeye daha mukavim olacakken gücümüz yetmeyip daha sert sıkamadığımız için bu özelliklerinikullanamıyorlar.

Tepe inişi ve serbest sürüş gibi ortamlarda daha sert ve esnemez sistemlere duyulan ihtiyaç genelde aşinâ olduğumuz üzere motosiklet teknolojisinin bisiklete uyarlanması sonucu karşılandı: Sokma mil ile.

Sokma mil sistemi

Sokma mil sistemi bugün başta Marzocchi, Manitou ve Fox olmak üzere belli başlı tepe inişi ve serbest sürüş amortisörü modellerinde kullanılan bir sistem. Bu sistemde 20mm’lik adı üstünde tekerlek göbeğinin içinden sokulan bir mil bir tarafta altıgen bir kafaya sahip. Amortisörün bacakları arasından geçirildikten sonra fazladan vidalarla amortisörün iki bacağı ve sokma mil yekpâre bir sistem haline getiriliyor. Bir tane 4mm, modeline göre bir tane de 5 ya da 6mm’lik allen anahtar kullanılıyor montaj esnasında.

Sokma mil ile Fox
Sokma mil ile Fox
Büyük boyut için tıkla!

Haliyle tek parça haline gelmiş mil ve amortisör bugüne kadar bisiklet üzerinde esnemeye karşı en dayanıklı sistemi oluşturuyorlar. Sokma mil sistemi 1°’lik bir esneme için 25Nm torka ihtiyaç duyuyor.

Sokma mil
Sokma mil
Büyük boyut için tıkla!

Öte yandan olumsuz yanları da ortada: Herşeyden önce sokma mil sistemi mandallı mil sistemlerine göre daha ağır ve en önemlisi bir lastik patlaması vs. durumunda söküp takmak mandallı sisteme göre elbette oldukça meşakkatli.

İşte mandallı mil sistemlerinin bu kullanım üstünlüklerini, sokma mil sisteminin de tartışılmaz esneme mukavemetini birleştirmek için Rock Shox geçtiğimiz yıl Maxle sistemini üretti. Buna benzer bir sistem de ADP Engineering firmasının ürettiği TAS (Thru Axle System).

Rock Shox Maxle / ADP TAS

Önce nispeten basit bir sistem olduğu için ADP’nin TAS’ına bakalım. TAS sıradan sokma mil ile bir nebze tasarımı değiştirilmiş tekerlek göbeğinden oluşan bir sistem. Göbek 10mm kalın bir vida ve kapaklar aracılığı ile amortisör ile birleştiriliyor, 5mm’lik bir allen anahtar ile sıkıştırılıyor. Bu sistemin en büyük avantajı elbette sadece bir allen anahtar ile sökülüp takılabiliyor olması, gerçi bu da herhangi bir alet edevata ihtiyaç duyulmadan sökülüp takılan mandallı sistemle karşılaştırıldığında bir eksiklik. ayrıca uygun göbek ile arkaya da takılabilmesi bir üstünlük. Olumsuz yanı ise iste bu „uygun göbek“ olayı, TAS sistemi sadece bu sistem için tasarlanmış tekerlek göbekleri, örneğin DT Swiss 240S, ile kullanılabiliyor. TAS sisteminin 1°’lik esnemesi için gereken tork 23Nm civarında.

ADP-TAS
ADP-TAS
Büyük boyut için tıkla!

Gelelim Rock Shox Maxle sistemine. Maxle sistemi aynı TAS gibi sıradan sokma mil sistemi üzerinde geliştirilmiş bir sistem. Amaçlanan sokma mil sisteminin esnemeye karşı olan mukavemeti ile mandallı mil sisteminin kolay kullanım özelliklerini birleştirmek, ki bu da gayet başarılı bir şekilde halledilmiş. Maxle’da mil aynı mandallı mil gibi sokuluyor, mandal sıkıştırılıyor, bu kadar. Bunun en büyük üstünlüğü tabii lastik değişimi vs. gerektiren durumlarda sökmek çok kolay, alet edevat gerekmiyor. Maxle’in 1°’lik esneme için gereken torku 25Nm olduğu da düşünülürse aslında gerçekten amaçlanan hedefe ulaşıldığı, sıradan sokma mil ile mandallı milin başarılı bir şekilde birleştirildiği söylenebilir. Tabii bu kadar ışık olan yerde gölge olması da normal, Maxle sisteminin en büyük dezavantajı bu sistemin sadece Rock Shox Pike amortisörleri için üretilmiş olması.

Maxle
Maxle
Büyük boyut için tıkla!

Rock Shox Pike Maxle
Rock Shox Pike Maxle
Büyük boyut için tıkla!

Rock Shox Pike Maxle
Rock Shox Pike Maxle
Büyük boyut için tıkla!

Son iki resim: Pinkbike, Maxle: Rock Shox

 

 
Yayın Sponsoru
  Teknoloji - Donanım

Elektrikli Dağ Bisikletleri Ne Getiriyor?
Elektrikli bisikletler son birkaç yıldır bisiklet dünyasındaki en önemli gelişmelerden sayılıyorlar. Bisiklete binen insan sayısın ... Devamı » » » 

Türkiye Bisiklet Turu Ayakkabılar
“Dost başa bakar, düşman ayağa” derler, 51. yapılan TUR’da yarışan sporcular biz amatörlerin rakibimiz olamaz ama biz yine de ayak ...
Devamı » » » 

Türkiye Bisiklet Turu Bisikletleri

Etixx – Quickstep


Marka / Model: Specialized Venge
Çekiş Sistemi: FSA K-Force Light aynakol / Shi ...
Devamı » » » 

Eki.14 Mavic, Fox, 661, Met ve Scott'ın...
Tem.14 Shimano Ultegra 6800 Testi
Haz.14 SRAM X0 2x10 Grup Testi
Haz.14 MTBTR'de Yazlık Testler
Şub.13 Merida 2013/14 Model Yılı Yenil...
Tem.12 99. Fransa Turu'nda Bisiklet ve ...
Haz.12 Sedona İstanbul Yollarda
Haz.12 Kaskı Doğru Takmak
Auğ.11 3x10 Shimano XT Testi
Tem.11 Mamut Trailers Testi
Nis.11 Shimano'nun İki Yeni Rüzgarlığın...
Şub.11 Specialized bgFit Deneyimi
Tem.10 Değişik Vites Oranları Ne Getiri...
Haz.10 Scott Genius LongTravel, Yeni Sc...
May.10 Sigma Topline 2209
Mar.10 DT Swiss & Schwalbe RideCamp
Ksm.09 Karbon Hakkında Soru-Cevap
Tem.09 AFC Ürünlerini Test Ettik!
Haz.09 Scott'ın 2010 Model Yenilikleri
Şub.09 Shimano'nun Yeni Orta Yolu: SLX
Eki.08 Fox 2009: Dünyanın En İyi XC Kom...
Haz.08 Sigma Sport Powerled Black Testi
Teknoloji - Donanım Arşivi

 

İlgili Linkler:  

kurum   Marzocchi  
kurum   Rock Shox  
haber   Mavic Crossmax ST Disc 20mm  

  Bu yayın 11630 kez okundu.
  Bu siteden yapılacak alıntılarda kaynak gösterilmesi ahlak kurallarına uygun olacaktır. Bu yazı yazarın sorumluluğundadır.
  Hukuki bir durumda MTBTR.com sorumlu tutulamaz.


 

 
  Yarış Dünyasından  |  Atölye  |  Panorama  |  Teknoloji - Donanım  |  Patika  |  Sağlık ve Antrenman  | 
  Biz Kimiz  |  İletişim ve Yardım  |  İnsan Kaynakları

Hukuki Şartlar & Gizlilik Hakları |  mtbtr.com™ 2001 - 2015